Hartownik – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla hartownika: 812102.

Pasujące kody PKD obejmują m.in. następujące obszary działalności:

Hartownik samodzielnie wykonuje obróbkę cieplną i cieplno-chemiczną stopów żelaza oraz metali nieżelaznych zgodnie z dokumentacją techniczną i instrukcjami. Sporządza kąpiele, reguluje temperaturę pieców, określa czasy nagrzewania, wygrzewania i studzenia, korzysta z aparatury kontrolno-pomiarowej oraz prowadzi dokumentację wsadową i technologiczną.

Czym zajmuje się hartownik?

Hartownik odpowiada za zmianę struktury i właściwości fizycznych metali, tak aby zwiększyć ich twardość, wytrzymałość i odporność na zużycie. Praca obejmuje obsługę pieców hartowniczych, precyzyjną regulację temperatury i czasu procesów, załadunek/wyładunek wsadu oraz kontrolowane chłodzenie w kąpielach wodnych lub olejowych. Celem jest wzmocnienie elementów, takich jak narzędzia mechaniczne, pręty, zbrojenia czy wyroby hutnicze.

Zawód jest powszechny w zakładach produkujących części maszyn, w przemyśle hutniczym oraz usługowych hartowniach. Hartownik monitoruje pracę urządzeń, przeprowadza testy jakości (np. pomiary twardości) i optymalizuje parametry procesów, aby zapobiegać pęknięciom, deformacjom i innym wadom.

Obowiązki hartownika

Do głównych zadań na stanowisku hartownika należą:

• obsługa urządzeń grzewczych – praca z piecami gazowymi, elektrycznymi, próżniowymi i indukcyjnymi do hartowania, odpuszczania, oksydowania i zabezpieczania przed nawęglaniem;
• kontrola i utrzymanie pieców – przeglądy, zapalanie i wygaszanie, sterowanie temperaturą oraz przepływem kąpieli hartowniczych (woda, olej);
• przygotowanie i załadunek wsadu – kompletacja detali do koszy, właściwe mocowanie i zabezpieczenie przed deformacją (np. blachą, drutem, materiałami ogniotrwałymi);
• prowadzenie procesów cieplnych – hartowanie (w tym indukcyjne i narzędzi ze stali szybkotnących), odpuszczanie, wyżarzanie (normalizujące, izotermiczne, zmiękczające, odprężające, przeciwpłatkowe, przesycanie) oraz azotowanie;
• kontrola jakości – wyznaczanie miejsc pomiarowych, przygotowywanie zgładów, analiza jednorodności struktury, badania twardości; piaskowanie po hartowaniu i lutowaniu;
• wyżarzanie pooperacyjne – obróbka cieplna detali po spawaniu, odlewów i odkuwek po obróbce plastycznej;
• transport wsadu – obsługa suwnic i transporterów, bezpieczne wyjmowanie gorącego wsadu do wanien;
• dokumentacja i utrzymanie ruchu – prowadzenie zapisów wsadowych i technologicznych, udział w przeglądach, remontach i usuwaniu awarii;
• bhp i ppoż. – używanie środków ochrony indywidualnej oraz bezwzględne przestrzeganie procedur.

Typowy dzień obejmuje dobór materiału, ustawienia temperatur i czasów cykli, kontrolę poziomu i parametrów kąpieli chłodzących, bieżące testy jakości, nadzór nad pracą urządzeń oraz drobne naprawy i optymalizację procesu.

Wymagania i kwalifikacje

Podstawowym wymogiem jest wykształcenie średnie zawodowe lub techniczne (metalurgia lub kierunki pokrewne) oraz znajomość procesów obróbki cieplnej.

Wśród kluczowych kompetencji technicznych przydatnych na stanowisku hartownika znajdują się:

• znajomość metalurgii i właściwości stopów,
• umiejętność czytania rysunku technicznego i dokumentacji,
• obsługa przyrządów pomiarowych (mikrometr, suwmiarka, twardościomierz),
• posługiwanie się aparaturą kontrolno-pomiarową i interpretacja wskazań,
• dokładność w prowadzeniu dokumentacji technologicznej.

Predyspozycje i cechy osobowe cenione w zawodzie to:

• odporność na stres i opanowanie,
• pracowitość i dyscyplina,
• skrupulatność i dbałość o szczegóły,
• odpowiedzialność za bezpieczeństwo i jakość.

Dodatkowymi atutami są ukończone kursy i szkolenia z obszarów:

• obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej metali,
• technologii i metod kontroli jakości,
• bhp i ochrony przeciwpożarowej,
• automatyki pieców i robotyki.

W praktyce kluczowe jest doświadczenie zawodowe (np. min. 5 lat na pokrewnym stanowisku, takim jak frezer–hartownik).

Warunki pracy i bezpieczeństwo

Praca wykonywana jest w halach produkcyjnych przy dużych, gorących piecach (poziomych, pionowych, wgłębnych). To zajęcie fizyczne, często związane z przenoszeniem cięższych elementów oraz obsługą stołów podnośnych, wanien chłodzących i regałów.

Ryzyka obejmują oparzenia, kontakt z chemikaliami i hałas – dlatego ścisłe przestrzeganie zasad BHP i PPOŻ jest obowiązkowe. W codziennej pracy wykorzystywane są m.in. osłony twarzy i obuwie ochronne.

Branże i miejsca zatrudnienia

Hartownicy znajdują zatrudnienie w następujących obszarach:

• hutnictwie i metalurgii (produkcja stali, aluminium, stopów),
• zakładach produkujących części maszyn i narzędzia,
• usługach obróbki cieplnej,
• branżach związanych z wyrobami budowlanymi (gips, zaprawy, cement wzmocniony) oraz tworzywami sztucznymi.

Przykłady miejsc pracy: przedsiębiorstwa hutnicze, producenci prętów ciągnionych, aluminium oraz ołowiu.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Kariera zwykle rozpoczyna się od szkoły branżowej lub technikum i praktyk w zakładach. Rozwój zapewniają szkolenia z zaawansowanej metalurgii, automatyki pieców i zarządzania jakością.

Potencjalne kierunki awansu to:

• operator pieców specjalistycznych,
• mistrz lub brygadzista hartowni,
• inżynier metalurgii (po ukończeniu studiów technicznych).

Godziny pracy zależą od systemu zmianowego i profilu produkcji; duże przedsiębiorstwa często oferują stabilne zatrudnienie i benefity.

Wynagrodzenie i perspektywy

Wynagrodzenia zależą od doświadczenia i regionu, ale zawód hartownika zapewnia stabilność w przemyśle ciężkim. Perspektywy są dobre dzięki stałemu zapotrzebowaniu na specjalistów w obszarze obróbki metali.