Garderobiana (kod zawodu ZUS: 343903) to specjalistka/specjalista odpowiedzialna/y za przygotowanie, konserwację i obsługę kostiumów w teatrze, filmie i telewizji. Pasujące kody PKD to m.in. 13.91.Z (produkcja dzianin metrażowych), 14.12.Z (produkcja odzieży roboczej), 14.13.Z (produkcja pozostałej odzieży wierzchniej), 14.14.Z (produkcja bielizny), 14.19.Z (produkcja pozostałej odzieży i dodatków), 14.39.Z (produkcja pozostałej odzieży dzianej) oraz 47.71.Z (sprzedaż detaliczna odzieży w wyspecjalizowanych sklepach).
Czym zajmuje się garderobiana?
Garderobiana wspiera aktorów i twórców, dostarczając kostiumy zgodnie z potrzebami ról, pomagając w ich zakładaniu oraz wykonując bieżącą konserwację: drobne przeróbki, naprawy, pranie bielizny, prasowanie i magazynowanie.
W teatrze czy na planie filmowym jest bliską współpracowniczką kostiumografa, asystentów i kierownika produkcji, dbając o pozyskanie kostiumów, ich transport oraz fachową opiekę. Podczas spektakli odpowiada za szybkie przebiórki, porządek w garderobach i czystość rekwizytów osobistych.
W praktyce oznacza to aktywny udział w próbach, przymiarkach i przedstawieniach – od kompletowania zestawów po ich oznaczanie dla poszczególnych aktorów. Garderobiana nadzoruje prace pomocników przy załadunku, obsługuje garderobę na wyjazdach i współpracuje z pralnią oraz pionami reżyserskim i kostiumograficznym.
Obowiązki garderobianej
Obowiązki są intensywne i wymagają precyzji, zwłaszcza w dynamicznym środowisku scenicznym lub filmowym. Główne zadania obejmują:
- przygotowywanie kostiumów do prób, spektakli i zdjęć, w tym kompletowanie zestawów według ustaleń kostiumograficznych,
- pomoc aktorom w ubieraniu, przebiórkach i poruszaniu się w kostiumach oraz udzielanie praktycznych wskazówek,
- bieżącą konserwację: pranie, prasowanie, czyszczenie obuwia, cerowanie, przyszywanie guzików, drobne naprawy i przeróbki,
- magazynowanie kostiumów, prowadzenie gospodarki magazynowej, rozliczanie stanów oraz odkładanie elementów przeznaczonych do kontrolowanego zniszczenia na planie,
- dbanie o porządek w garderobach i przygotowywanie ich dla zespołu aktorskiego,
- współpracę z kostiumografami, reżyserami i inspicjentami przy premierach oraz przeglądach kostiumów,
- obsługę wyjazdów: pakowanie kostiumów i pracę poza siedzibą teatru lub na statku,
- nadzór nad pomocnikami przy pracach fizycznych oraz rozliczanie ich robocizny.
W teatrze i filmie garderobiana uczestniczy w codziennych przygotowaniach do nagrań, na bieżąco informuje o problemach z kostiumami i dba o ich zwrot po użytkowaniu.
Wymagania i kwalifikacje
Nie jest wymagane wyższe wykształcenie – wystarczy minimum zawodowe, najlepiej kierunkowe (krawieckie). Kluczowe są umiejętności praktyczne i gotowość do pracy w zmiennym rytmie:
- zdolność do pracy fizycznej, manualna zręczność i doświadczenie w obsłudze kostiumów,
- umiejętność pracy z ludźmi, odporność na stres i dyspozycyjność (w tym wyjazdy służbowe),
- dobra organizacja pracy, punktualność, rzetelność i zaangażowanie,
- znajomość języków obcych (np. angielski, niemiecki) w przypadku pracy międzynarodowej, np. na statkach.
W branżach kreatywnych ceni się motywację do pracy w zespole artystycznym oraz podstawy krawiectwa umożliwiające samodzielne naprawy.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Kariera często zaczyna się od stanowiska garderobianej/pomocnika, z możliwością awansu w miarę zdobywania doświadczeń. Najczęstsze kierunki awansu i poszerzania odpowiedzialności to:
- druga garderobiana – wsparcie przy premierach i większych produkcjach;
- asystent/ka kostiumografa – koordynacja przymiarek, kontakt z pracownią i dostawcami;
- kierownik/kierowniczka garderoby – zarządzanie zespołem, logistyką kostiumów i budżetem.
Doświadczenie w teatrze lub filmie otwiera drogę do pracy w instytucjach kultury, produkcjach międzynarodowych (np. teatry na statkach wycieczkowych) oraz telewizji. Rozwój obejmuje szkolenia krawieckie, współpracę przy premierach i udział w projektach artystycznych budujących portfolio. Wynagrodzenia orientacyjne: 4600–4800 zł brutto na etacie w teatrach publicznych oraz do ok. 7000 zł netto na kontraktach zagranicznych.
Gdzie pracować jako garderobiana – branże i firmy
Zawód jest niszowy, ale poszukiwany w sektorach kultury i rozrywki:
| Branża/firma | Przykłady stanowisk i specyfiki |
|---|---|
| Teatry | przygotowanie kostiumów do spektakli, obsługa szybkich przebrań (np. Wrocławski Teatr Pantomimy, Teatr Syrena). |
| Film i TV | pozyskiwanie kostiumów, opieka na planie zdjęciowym, współpraca z kostiumografem. |
| Produkcje na statkach/eventy | wyjazdy, praca w międzynarodowych zespołach, kontrakty 3–4 miesiące (np. Teatr na Wodzie). |
| Instytucje kultury | koordynacja garderoby i pakowanie na tournée. |
| Branża odzieżowa (rzadziej) | magazynowanie i sprzedaż w kontekście kostiumów (kody PKD 14.xx, 47.71.Z). |
Rynek pracy jest konkurencyjny, ale teatry regularnie ogłaszają nabory (CV elektronicznie lub osobiście). To zawód dla pasjonatów mody, teatru i organizacji, dający satysfakcję z pracy w kreatywnym, artystycznym środowisku.
Zobacz też:
Galwanizer, Garbarz skór, Garbarz skór bez włosa, Garmażer, Garncarz, Gemmolog, Genetyk, Geofizyk, Geograf, Geolog, Gięciarz drewna, Giloszer poligraficzny, Giloszer szkła, Glazurnik, Gleboznawca, Główny księgowy, Główny menedżer bezpieczeństwa informacji (Chief information security officer), Główny technolog, Goniec, Gorseciarka, Gospodarz domu, Gospodyni, Górnik eksploatacji otworowej, Górnik eksploatacji podziemnej, Górnik odkrywkowej eksploatacji złóż, Górnik podziemnej eksploatacji kopalin innych niż węgiel kamienny, Grabarz, Grafik komputerowy DTP, Grafik komputerowy multimediów, Grafolog, Grawer, Grawer poligraficzny, Grawer szkła, Grzyboznawca
