Kod zawodu ZUS: 541301. Pasujące kody PKD to 81.10.Z (działalność pomocnicza związana z utrzymaniem porządku w budynkach) oraz 80.20.Z (działalność ochroniarska w zakresie obsługi systemów bezpieczeństwa).
Dla większej przejrzystości poniżej zestawienie podstawowych kodów i ich znaczenia:
| Kod | Zakres / znaczenie |
|---|---|
| 541301 | Funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa (kod zawodu ZUS) |
| 81.10.Z | działalność pomocnicza związana z utrzymaniem porządku w budynkach |
| 80.20.Z | działalność ochroniarska w zakresie obsługi systemów bezpieczeństwa |
Funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa (SOP) to specjalista ds. ochrony osób i obiektów kluczowych dla bezpieczeństwa państwa, działający na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o SOP.
SOP realizuje bezpośrednią ochronę, planowanie zabezpieczeń i ewakuacji, a także rozpoznawanie oraz zapobieganie przestępstwom skierowanym przeciw osobom i obiektom objętym ochroną.
Czym zajmuje się funkcjonariusz SOP?
Do ustawowo chronionych osób należą:
- Prezydent RP,
- byli Prezydenci RP,
- Marszałek Sejmu,
- Marszałek Senatu,
- Prezes Rady Ministrów,
- Wiceprezes Rady Ministrów,
- minister właściwy do spraw wewnętrznych,
- minister właściwy do spraw zagranicznych,
- delegacje państw obcych przebywające na terytorium Polski,
- inne osoby ze względu na dobro państwa.
Ochrona obejmuje także wskazane obiekty i urządzenia o szczególnym znaczeniu dla państwa, w tym:
- obiekty służące osobom chronionym,
- polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne,
- urzędy konsularne,
- przedstawicielstwa przy organizacjach międzynarodowych poza granicami państwa,
- inne obiekty i urządzenia o szczególnym znaczeniu dla państwa (z wyłączeniem obiektów Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Sprawiedliwości).
Dodatkowo funkcjonariusze prowadzą rozpoznanie pirotechniczno-radiologiczne obiektów Sejmu i Senatu. Posiadają ustawowe prawo do stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej.
SOP nie chroni obiektów służących Ministrowi Obrony Narodowej ani Ministrowi Sprawiedliwości.
Obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki funkcjonariuszy SOP są precyzyjnie określone w ustawie i obejmują działania ochronne oraz operacyjno-rozpoznawcze. Kluczowe zadania to:
- organizacja działań ochronnych – planowanie zabezpieczeń, koordynacja ewakuacji i bezpośrednia ochrona osób oraz obiektów;
- rozpoznanie pirotechniczno-radiologiczne – m.in. obiektów Sejmu i Senatu oraz miejsc przebywania osób ochranianych;
- wydawanie poleceń – osobom, których zachowanie może stwarzać zagrożenie (np. opuszczenie miejsca, zatrzymanie lub usunięcie pojazdu);
- legitymowanie i kontrole – osób, bagażu, przesyłek, pomieszczeń, środków transportu oraz tras przejazdu, z użyciem środków technicznych, biochemicznych i psów służbowych;
- zatrzymywanie osób – stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia lub mienia, w celu przekazania ich właściwym organom;
- sprawdzanie pomieszczeń i pojazdów – z wykorzystaniem urządzeń specjalistycznych lub psów służbowych;
- współdziałanie i wzywanie pomocy – do jednostek gospodarczych, organizacji społecznych lub w nagłych wypadkach do każdej osoby;
- monitoring wizyjny i audio – obserwacja i rejestrowanie zdarzeń przy użyciu środków technicznych;
- utrzymanie sprawności fizycznej – stałe szkolenie z wychowania fizycznego i sportu;
- czynności operacyjno-rozpoznawcze – pozyskiwanie informacji o zagrożeniach i zapobieganie przestępstwom, wraz z obsługą czynności administracyjno-porządkowych.
Przed przystąpieniem do czynności służbowych funkcjonariusz musi podać stopień, imię i nazwisko (nieumundurowany okazuje legitymację), podstawę prawną i przyczynę – z wyjątkiem sytuacji, gdy mogłoby to stworzyć bezpośrednie zagrożenie.
Wymagania i uprawnienia
Funkcjonariusz SOP to funkcjonariusz publiczny, co oznacza szczególne standardy etyczne i dyscyplinarne, w tym zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, obowiązek składania oświadczeń majątkowych oraz zwiększoną odpowiedzialność karną i cywilną.
Najważniejsze wymagania wobec kandydata i funkcjonariusza to:
- sprawność fizyczna – gotowość do realizacji zadań o podwyższonej intensywności i utrzymanie wysokiej kondycji;
- predyspozycje specjalistyczne – m.in. strzelectwo, taktyka, pierwsza pomoc i odporność na stres;
- etyka i dyscyplina służbowa – działanie zgodnie z prawem i zasadami służby publicznej;
- bezkompromisowa rzetelność – wypełnianie obowiązków z poszanowaniem praw człowieka i godności.
Uprawnienia i przygotowanie do służby obejmują:
- stosowanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej – w granicach i na zasadach określonych ustawą;
- szkolenia strzeleckie i techniki samoobrony – cykliczne doskonalenie umiejętności;
- szkolenia z kierowania pojazdami – w tym jazda w kolumnach i w warunkach podwyższonego ryzyka;
- pirotechnika i rozpoznanie radiacyjne – wykrywanie i neutralizacja zagrożeń;
- pierwsza pomoc i medycyna taktyczna – szybka reakcja w sytuacjach kryzysowych;
- przeciwdziałanie cyberzagrożeniom – współpraca z wyspecjalizowanymi komórkami i formacjami.
SOP aktywnie współpracuje z formacjami krajowymi i zagranicznymi w celu podnoszenia skuteczności działań ochronnych.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Rekrutacja do SOP odbywa się poprzez nabory ogłaszane na stronie sop.gov.pl. Kandydaci przechodzą wymagające procedury, w tym testy sprawnościowe, psychologiczne i szkolenia specjalistyczne. Przykładowe etapy naboru:
- test sprawności fizycznej – weryfikacja kondycji, siły i koordynacji;
- badania i ocena psychologiczna – odporność na stres oraz predyspozycje do służby;
- szkolenie podstawowe i specjalistyczne – przygotowanie taktyczne, pirotechniczno-radiologiczne oraz z zakresu cyberbezpieczeństwa.
SOP kultywuje tradycje Oddziału Dyspozycyjnego „B” Kedywu AK z Powstania Warszawskiego, co podkreśla elitarny charakter służby. Rozwój obejmuje awanse wewnętrzne i ciągłe podnoszenie kwalifikacji, w tym analizy zagrożeń i współpracy międzynarodowej.
Gdzie pracować jako funkcjonariusz SOP?
Funkcjonariusze SOP pełnią służbę wyłącznie w Służbie Ochrony Państwa – państwowej formacji podległej Prezesowi Rady Ministrów. Nie jest to stanowisko w firmach prywatnych ani w innych branżach; zakres działań ogranicza się do struktur SOP, obejmujących ochronę w Polsce i za granicą (m.in. placówki dyplomatyczne).
Zawód ten wymaga pełnego zaangażowania w służbę publiczną, oferując stabilność przy wysokich wymaganiach dyscyplinarnych i gotowości do działań w sytuacjach kryzysowych. SOP stanowi kluczowy element systemu bezpieczeństwa państwa, łącząc tradycję z nowoczesnymi technologiami ochroniarskimi.
Zobacz też:
Fajkarz, Fakturzystka, Farmaceuta, Farmaceuta – specjalista analityki farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista bromatologii, Farmaceuta – specjalista farmacji aptecznej, Farmaceuta – specjalista farmacji klinicznej, Farmaceuta – specjalista farmacji przemysłowej, Farmaceuta – specjalista farmacji szpitalnej, Farmaceuta – specjalista farmakologii, Farmaceuta – specjalista leku roślinnego, Farmaceuta – specjalista mikrobiologii i biotechnologii farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista toksykologii, Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego, Farmaceuta – specjalista zdrowia środowiskowego, Felczer, Filolog języka nowożytnego, Filolog klasyczny, Filolog polski, Filozof, Fizjolog, Fizjoterapeuta, Fizjoterapeuta koni, Fizyk, Fizyk medyczny, Flisak-retman, Florysta, Formierz odlewnik, Formierz wyrobów z kompozytów polimerowych, Formowacz ortopedycznych wyrobów z tworzyw, Formowacz ściernic, Formowacz wyrobów ceramicznych, Formowacz wyrobów szklanych, Fotoedytor, Fotograf, Fotograf poligraficzny, Fotograf w drukarni filmowej, Fotoreporter, Fotosista, Fototechnik, Frezer, Frezer drewna, Fryzjer, Fryzjer damski, Fryzjer męski (barber), Fryzjer zwierząt (groomer), Funkcjonariusz celny, Funkcjonariusz służb specjalnych, Funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, Funkcjonariusz służby ochrony, Funkcjonariusz służby penitencjarnej, Funkcjonariusz straży granicznej, Funkcjonariusz straży ochrony kolei
