Funkcjonariusz służby ochrony – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kody i klasyfikacje zawodu

Kod zawodu ZUS dla funkcjonariusza służby ochrony to 335601. Pasujące kody PKD to: 80.10.Z (działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa), 81.10.Z (działalność pomocnicza związana z utrzymaniem porządku w budynkach) oraz 80.20.Z (działalność ochroniarska w zakresie obsługi systemów bezpieczeństwa).

Dla przejrzystości najważniejsze kody zebraliśmy w tabeli:

Funkcjonariusz służby ochrony w ramach Służby Więziennej pełni kluczową rolę w systemie penitencjarnym, nadzorując osoby pozbawione wolności i tymczasowo aresztowane. Dysponuje bronią palną, środkami przymusu bezpośredniego, łącznością oraz pojazdami służbowymi, działając jako część administracji zespolonej podległej Ministrowi Sprawiedliwości.

Czym zajmuje się funkcjonariusz służby ochrony?

Funkcjonariusz służby ochrony odpowiada za zapewnienie bezpieczeństwa w zakładach karnych i aresztach śledczych – sprawuje dozór nad osadzonymi, zapobiega ucieczkom i buntom, reaguje na zagrożenia, a także dba o porządek i bezpieczeństwo personelu. Praca wymaga dyspozycyjności 24/7, dyscypliny, odporności na stres oraz znajomości przepisów dotyczących użycia broni i środków przymusu.

W odróżnieniu od cywilnych ochroniarzy, rola ma charakter mundurowy i państwowy – skupia się na egzekwowaniu kar sądowych i utrzymaniu bezpieczeństwa jednostek penitencjarnych. Funkcjonariusze współpracują z Policją, sądami i innymi służbami, wspierając procesy resocjalizacyjne poprzez nadzór i interwencje.

Wymagania i kwalifikacje

Aby zostać funkcjonariuszem służby ochrony, kandydat musi spełnić rygorystyczne kryteria rekrutacyjne:

• Wykształcenie i wiek – minimum matura, wiek 21–35 lat (z wyjątkami), obywatelstwo polskie;
• Zdrowie i kondycja – orzeczenie lekarskie o zdolności do służby (m.in. wzrok, słuch, brak uzależnień), testy sprawnościowe (bieg, podciąganie, pływanie);
• Bezpieczeństwo – niekaralność potwierdzona w Krajowym Rejestrze Karnym, test psychologiczny i rozmowa kwalifikacyjna;
• Szkolenie – obowiązkowe stacjonarne przeszkolenie w szkołach Służby Więziennej, w tym kursy strzeleckie, samoobrony i pierwszej pomocy.

Po przyjęciu funkcjonariusz przechodzi okres asystowania i specjalistyczne kursy zawodowe. W sektorze cywilnym może być wymagana licencja pracownika ochrony, jednak w SW decyduje status funkcjonariusza mundurowego.

Obowiązki zawodowe

Zakres zadań obejmuje czynności administracyjne i interwencyjne, realizowane zgodnie z procedurami oraz zasadą proporcjonalności:

• kontrola dostępu – legitymowanie osób, weryfikacja przepustek, sprawdzanie nakazów sądowych;
• nadzór nad osadzonymi – zapewnianie bezpieczeństwa osadzonym i personelowi, rozmieszczanie skazanych zgodnie z decyzjami, dozór podczas widzeń, pracy poza jednostką i konsultacji medycznych;
• interwencje i przymus – przeszukania cel, odzieży i pomieszczeń; użycie środków przymusu bezpośredniego w razie buntów lub ucieczek; wykonywanie kar regulaminowych i przyznawanie nagród;
• użycie broni – w ściśle określonych sytuacjach, m.in. do odparcia zamachu na jednostkę, unieszkodliwienia uciekiniera, ochrony konwoju;
• wsparcie logistyczne – prowadzenie ewidencji i magazynu depozytów, nadzór nad korespondencją i paczkami, obsługa pojazdów konwojowych, systemów alarmowych i udzielanie pierwszej pomocy;
• współpraca i resocjalizacja – asysta przy wizytacjach, pośrednictwo w skargach osadzonych, pomoc przy zwolnieniach (dokumenty, wsparcie finansowe), współdziałanie w readaptacji społecznej;
• dodatkowe zadania – prowadzenie zajęć dydaktycznych, oddelegowania do innych jednostek (np. podczas buntów), zabezpieczenie transportów i ćwiczeń.

W sytuacjach nadzwyczajnych funkcjonariusze mogą pełnić służbę poza ustalonym rozkładem, bez rekompensaty czasem wolnym.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Awans zależy od stażu, ocen służby i ukończonych szkoleń, a pierwsze lata to intensywne zdobywanie praktyki:

1. Początek – po szkoleniu służba w dziale ochrony zakładu karnego lub aresztu;
2. Średni szczebel – posterunkowy, starszy posterunkowy; możliwe specjalizacje (konwoje, dozór specjalny);
3. Wyższy szczebel – chorąży, podporucznik; funkcje kierownicze (szef zmiany, kierownik działu ochrony);
4. Rozwój – obowiązkowe kursy w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej, praca w centrali SW lub oddelegowania; po 25–30 latach – emerytura mundurowa.

Rozwój obejmuje regularne strzelania, symulacje kryzysowe i doskonalenie w zakresie resocjalizacji.

Gdzie pracować? Firmy i branże

Głównym pracodawcą jest Służba Więzienna (ok. 80 zakładów karnych i aresztów śledczych w Polsce) podległa Ministrowi Sprawiedliwości. Najczęstsze miejsca pełnienia służby i pokrewne obszary zatrudnienia:

• zakłady karne i areszty śledcze – jednostki w całej Polsce, np. Areszt Śledczy w Lublinie;
• konwoje i transport – „karetki więzienne”, eskorty sądowe;
• inne formacje – współpraca z Policją, zbieżność kompetencyjna z Służbą Ochrony Państwa (SOP) przy ochronie osób i obiektów;
• prywatny sektor – z kodem ZUS 335601 możliwa praca w agencjach ochrony (PKD 80.10.Z), sądach i obiektach korporacyjnych, jednak z węższym zakresem uprawnień.

Pensja początkowa w SW wynosi ok. 5000–6000 zł brutto + dodatki (mundurowe, za pracę w warunkach szkodliwych/niebezpiecznych); dostępne są również benefity, m.in. mieszkania służbowe i system emerytalny służb mundurowych.

Uprawnienia i odpowiedzialność

Funkcjonariusze mają szerokie uprawnienia: mogą stosować siłę i środki przymusu, legitymować, dokonywać ujęcia i przekazania Policji, a także kontrolować pojazdy i bagaż – zawsze z poszanowaniem praw człowieka i zasadą proporcjonalności.

Główne ryzyka to agresja osadzonych, bunty i urazy; priorytetem pozostaje bezpieczeństwo, gotowość do interwencji oraz udzielanie pierwszej pomocy.

To zawód łączący dyscyplinę mundurową z misją społeczną – wymaga stalowych nerwów, odpowiedzialności i realnego zaangażowania w proces resocjalizacji.