Zawód fotografa oznaczony kodem ZUS 343101 obejmuje wykonywanie zdjęć do legitymacji, portretowych, reklamowych, reportażowo-prasowych i dokumentacyjnych oraz wykonywanie fotokopii pism i dokumentów – w atelier i w plenerze – wraz z obróbką fotochemiczną własnych lub powierzonych materiałów.
Dla większej czytelności zestawiliśmy pasujące kody PKD wraz z opisem:
- 74.20.Z – działalność fotograficzna;
- 59.11.Z – produkcja filmów, nagrań wideo i programów telewizyjnych;
- 63.91.Z – działalność agencji informacyjnych;
- 85.52.Z – pozaszkolne formy edukacji artystycznej;
- 26.70.Z – produkcja instrumentów optycznych i sprzętu fotograficznego;
- 46.43.Z – sprzedaż hurtowa elektrycznych artykułów użytku domowego.
Czym zajmuje się fotograf?
Fotograf rejestruje obrazy za pomocą sprzętu fotograficznego, przygotowuje plany zdjęciowe, obrabia zdjęcia chemicznie i cyfrowo, a także publikuje oraz archiwizuje materiały. Zawód łączy kreatywność z techniką, obejmując prace od sesji studyjnych po reportaże w plenerze, w dziedzinach takich jak reklama, prasa, nauka czy kryminalistyka. Współcześnie dominuje obróbka cyfrowa, ale znaczenie zachowują również tradycyjne metody fotochemiczne.
Obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki fotografa są zróżnicowane i obejmują zarówno aspekty artystyczne, jak i techniczne. Główne zadania to:
- przygotowanie materiałów i planu – wybór materiałów do zdjęć czarno-białych lub kolorowych oraz przygotowanie atelier lub pleneru;
- obsługa aparatów i oświetlenia – posługiwanie się aparatami, lampami błyskowymi i światłomierzami podczas realizacji ujęć;
- obróbka materiałów – obróbka negatywów, pozytywów i slajdów; sporządzanie odbitek, powiększeń, retusz i prace wykończeniowe;
- eksploatacja sprzętu i oprogramowania – obsługa powiększalników, kopiarek, obcinarek, suszarek, minilabów, skanerów oraz programów do edycji i przygotowania zdjęć do poligrafii;
- dokumentacja i utrzymanie – prowadzenie dokumentacji materiałów, kontrola norm zużycia, konserwacja i podstawowe naprawy sprzętu;
- praca zespołowa i bezpieczeństwo – kierowanie zespołem, ocena pracy podwładnych oraz przestrzeganie zasad BHP i PPOŻ;
- zadania specjalistyczne – fotoreportaże dla prasy i klientów prywatnych, dokumentacja naukowa i techniczna w kryminalistyce, medycynie, astronomii czy fizyce jądrowej.
W ramach kwalifikacji zawodowych (np. AUD.02) fotograf planuje zdjęcia, organizuje plan zdjęciowy, rejestruje obrazy (plenerowe, studyjne, reportażowe, techniczne), edytuje cyfrowo, publikuje i archiwizuje materiały, przestrzegając prawa autorskiego i zasad bezpieczeństwa.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać fotografem, potrzebne są umiejętności techniczne i artystyczne oraz znajomość przepisów BHP, prawa pracy i ochrony środowiska. Absolwent szkoły branżowej I stopnia lub kursu kwalifikacyjnego (kod 343101) umie:
- planować prace – przygotowywać szkice, schematy oświetlenia i zapotrzebowanie na sprzęt;
- rejestrować obrazy – ustalać kadr, mierzyć oświetlenie, realizować zdjęcia także w UV/IR;
- obrabiać i przygotowywać – kopiować, edytować cyfrowo, drukować i prezentować zdjęcia;
- organizować i dbać o bezpieczeństwo – gospodarować sprzętem, udzielać pierwszej pomocy, archiwizować materiały z metadanymi.
Najważniejsze cechy i wiedza przydatne w zawodzie to:
- precyzja i kreatywność,
- dobra kondycja fizyczna (praca w plenerze),
- odporność na stres,
- znajomość kompozycji i oświetlenia,
- biegłość w oprogramowaniu graficznym.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Zawód fotografa można zdobyć w branżowej szkole I stopnia lub na kwalifikacyjnych kursach zawodowych. Po egzaminie czeladniczym lub mistrzowskim (etap teoretyczny i praktyczny) uzyskuje się tytuł czeladnika lub mistrza. Rozwój obejmuje:
- specjalizacje – fotoreporter (343102), fotosista (343103);
- zaawansowane kursy – cyfrowa obróbka obrazu, fotografia medyczna i kryminalistyczna;
- kierunki kariery – od freelancera po kierownika studia, fotografa prasowego czy edukatora w szkołach artystycznych (PKD 85.52.Z).
Możliwy jest awans do roli menedżera zespołu lub przedsiębiorcy w działalności fotograficznej (PKD 74.20.Z).
Gdzie pracować? Firmy i branże
Fotografowie pracują w różnorodnych sektorach:
| Branża/firma | Przykładowe role | Powiązane PKD |
|---|---|---|
| Studia fotograficzne i freelancing | Sesje portretowe, legitymacyjne, ślubne | 74.20.Z |
| Media i prasa | Reportaże, fotoreportaże | 59.11.Z, 63.91.Z |
| Reklama i produkcja audiowizualna | Zdjęcia reklamowe, katalogowe | 59.11.Z |
| Nauka i technika | Dokumentacja procesów, medycyna, kryminalistyka | – |
| Edukacja artystyczna | Nauczanie fotografii | 85.52.Z |
| Produkcja sprzętu | Testy optyki, sprzedaż | 26.70.Z, 46.43.Z |
Możliwe jest zatrudnienie w agencjach informacyjnych, wydawnictwach, szpitalach, laboratoriach czy firmach eventowych. Coraz częściej możliwa jest także praca zdalna w edycji cyfrowej.
Perspektywy i wyzwania
Zawód ewoluuje ku cyfryzacji, co zwiększa zapotrzebowanie na umiejętności cyfrowe i ciągłe doskonalenie (np. wykorzystanie AI w edycji). Stabilność rośnie w branżach specjalistycznych, takich jak medycyna czy nauka.
Najważniejsze wyzwania w zawodzie to:
- duża konkurencja rynkowa,
- nieregularne zlecenia i wahania dochodów u freelancerów,
- wymagające warunki pracy w plenerze i krótkie terminy,
- konieczność ciągłego dokształcania się i inwestycji w sprzęt.
Zobacz też:
Fajkarz, Fakturzystka, Farmaceuta, Farmaceuta – specjalista analityki farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista bromatologii, Farmaceuta – specjalista farmacji aptecznej, Farmaceuta – specjalista farmacji klinicznej, Farmaceuta – specjalista farmacji przemysłowej, Farmaceuta – specjalista farmacji szpitalnej, Farmaceuta – specjalista farmakologii, Farmaceuta – specjalista leku roślinnego, Farmaceuta – specjalista mikrobiologii i biotechnologii farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista toksykologii, Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego, Farmaceuta – specjalista zdrowia środowiskowego, Felczer, Filolog języka nowożytnego, Filolog klasyczny, Filolog polski, Filozof, Fizjolog, Fizjoterapeuta, Fizjoterapeuta koni, Fizyk, Fizyk medyczny, Flisak-retman, Florysta, Formierz odlewnik, Formierz wyrobów z kompozytów polimerowych, Formowacz ortopedycznych wyrobów z tworzyw, Formowacz ściernic, Formowacz wyrobów ceramicznych, Formowacz wyrobów szklanych, Fotoedytor, Fotograf poligraficzny, Fotograf w drukarni filmowej, Fotoreporter, Fotosista, Fototechnik, Frezer, Frezer drewna, Fryzjer, Fryzjer damski, Fryzjer męski (barber), Fryzjer zwierząt (groomer), Funkcjonariusz celny, Funkcjonariusz służb specjalnych, Funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, Funkcjonariusz służby ochrony, Funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa, Funkcjonariusz służby penitencjarnej, Funkcjonariusz straży granicznej, Funkcjonariusz straży ochrony kolei
