Formierz wyrobów z kompozytów polimerowych – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Formierz wyrobów z kompozytów polimerowych to specjalista o kodzie zawodu ZUS 814201, który planuje, wykonuje i nadzoruje wytwarzanie modeli, form, wyrobów i półproduktów z kompozytów polimerowych metodami ręcznymi, zmechanizowanymi i automatycznymi.

Najczęściej spotykane kody PKD firm zatrudniających na tym stanowisku to:

Czym zajmuje się formierz wyrobów z kompozytów polimerowych?

Formierz odpowiada za precyzyjne przygotowanie form, mieszanie surowców oraz nadzorowanie procesów przesycania nośników (włókien syntetycznych lub naturalnych) mieszankami impregnacyjnymi i sieciowania laminatów (utwardzania kompozytów). Praca obejmuje zarówno metody ręczne, jak i zautomatyzowane, z wykorzystaniem preimpregnatów – wstępnie przetworzonych surowców. W praktyce polega na laminowaniu, formowaniu, odformowywaniu, obróbce mechanicznej i wykańczaniu wyrobów, np. z włókna szklanego lub węglowego, stosowanych w branżach wymagających lekkich i wytrzymałych materiałów.

Zawód ten jest kluczowy w produkcji zaawansowanych materiałów kompozytowych, łączących polimery z włóknami, co zapewnia wyjątkową wytrzymałość przy niskiej wadze.

Obowiązki i zadania zawodowe

Główne obowiązki formierza obejmują cały cykl produkcyjny kompozytów:

• przygotowywanie form i ich zabezpieczanie środkami rozdzielającymi oraz mieszankami impregnującymi,
• przygotowywanie urządzeń do dozowania, mieszania substratów, formowania pod ciśnieniem i wygrzewania,
• przygotowywanie napełniaczy (włókien) i materiałów przekładkowych,
• obsługa urządzeń do mieszania impregnatów, układania warstw oraz uzyskiwania ciśnienia, wygrzewania lub chłodzenia,
• wykonywanie obróbki mechanicznej (obcinanie) i wykańczającej (szlifowanie, polerowanie, szorstkowanie, malowanie),
• kontrola procesów i parametrów zgodnie z instrukcjami technologicznymi oraz kartami charakterystyk substancji,
• prowadzenie dokumentacji technologicznej, monitorowanie urządzeń i utrzymywanie porządku,
• utrzymywanie stanu technicznego urządzeń oraz przestrzeganie zasad BHP i PPOŻ.

Dodatkowe zadania na wyższych stanowiskach: nadzorowanie pracy podległych formierzy.

W ofertach pracy często pojawiają się również zadania:

• kontrola jakości laminatów,
• polerowanie elementów z włókna węglowego i szklanego,
• pakowanie i zabezpieczanie wyrobów.

Wymagania i kwalifikacje

Do pracy jako formierz preferowane jest wykształcenie na poziomie branżowej szkoły I stopnia (dawniej zasadnicza szkoła zawodowa) o kierunku związanym z kompozytami lub materiałami polimerowymi. Kluczowe umiejętności to:

• znajomość procesów laminowania i utwardzania kompozytów,
• umiejętność obsługi maszyn dozujących, mieszających i formujących,
• precyzja w obróbce mechanicznej i kontroli jakości,
• wiedza o substancjach chemicznych (np. żywice, styren).

Wymagane jest doświadczenie w produkcji laminatów poliestrowo-szklanych lub z włókna węglowego; często poszukiwane są uprawnienia BHP i gotowość do pracy zmianowej.

Ryzyka zawodowe obejmują opary żywic (styren), pył z włókien szklanych/węglowych oraz zagrożenia chemiczne i uczulenia, co wymaga badań lekarskich oraz stosowania środków ochrony indywidualnej.

Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego

Kariera zwykle zaczyna się od stanowisk pomocniczych (np. laminiarz, odlewacz), następnie przechodzi się do roli formierza (kod ZUS 814201). Z doświadczeniem możliwe awanse na:

• technologa produkcji kompozytów,
• specjalistę ds. produkcji elementów z carbonu,
• mistrza lub brygadzistę nadzorującego pracę formierzy.

Rozwój kompetencji ułatwiają:

• szkolenia BHP i z zasad pracy z chemikaliami,
• kursy obsługi urządzeń zautomatyzowanych i systemów dozowania,
• certyfikaty zgodne z normami jakości (np. ISO).

Możliwe są też przejścia na stanowiska pokrewne, np. konstruktor form czy koordynator zakupów komponentów kompozytowych. Rynek pracy oferuje umowy o pracę, pracę zmianową i benefity (np. dojazd, elastyczny grafik), a stawki godzinowe wynoszą zwykle ok. 30 zł brutto.

Branże i firmy zatrudniające

Formierze pracują w firmach produkujących kompozyty dla następujących sektorów:

• Lotnictwo i motoryzacja – naprawy i produkcja elementów kompozytowych (np. elementy z włókna węglowego);
• Budownictwo i energia – prefabrykaty, komponenty do systemów OZE i osprzętu przemysłowego;
• Stocznie i jachty – laminaty poliestrowo-szklane do kadłubów i wyposażenia (np. Sunreef Venture);
• Przemysł chemiczny i metalowy – kauczuk syntetyczny, farby i lakiery, opakowania metalowe z elementami kompozytowymi;
• Inne – meble, wyposażenie sanitarne, retail (komponenty drewno/kompozyty).

Przykładowi pracodawcy: FIBERSPACE, Sunreef Venture, TEREZ Performance Polymers, Klaver Sp. z o.o. Zawód jest poszukiwany w całej Polsce, z naciskiem na pełne etaty i pracę zmianową.