Elektroenergetyk elektrowni wodnych – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS: 313102

Poniżej znajdują się właściwe kody PKD dla tego zawodu:

• PKD 35.11.Z – wytwarzanie energii elektrycznej;
• PKD 35.13.Z – dystrybucja energii elektrycznej;
• PKD 35.22.Z – dystrybucja paliw gazowych w systemie sieciowym.

Charakterystyka zawodu

Elektroenergetyk elektrowni wodnych to specjalista odpowiedzialny za niezawodną pracę urządzeń elektroenergetycznych w elektrowniach wodnych.

Wykonuje czynności techniczne przy obsłudze, konserwacji i naprawach urządzeń elektroenergetycznych, nadzoruje ich pracę oraz utrzymuje w gotowości aparaturę pomiarową i urządzenia hydrotechniczne.

Na bieżąco monitoruje stan urządzeń (w szczególności hydrogeneratorów), dbając o optymalne parametry pracy elektrowni. Praca wymaga czujności, precyzji i odpowiedzialności, bo błędy mogą skutkować poważnymi konsekwencjami dla bezpieczeństwa i ciągłości dostaw energii.

Główne obowiązki i zadania zawodowe

Zakres obowiązków elektroenergetyka elektrowni wodnych jest szeroki i obejmuje m.in.:

Obsługa urządzeń podstawowych

Do kluczowych czynności przy obsłudze urządzeń należą:

• uruchamianie i wyłączanie hydrogeneratorów – wraz z nadzorem nad ich pracą oraz urządzeniami pomocniczymi;
• kontrola pracy rozdzielni wysokiego i niskiego napięcia – w tym transformatorów, oświetlenia i sygnalizacji;
• nadzór nad urządzeniami hydrotechnicznymi – śluzami, jazami, przepławkami i zbiornikiem wodnym, szczególnie przy niskich i wysokich stanach wody.

Prace konserwacyjne i remontowe

W ramach utrzymania ruchu realizowane są następujące działania:

• konserwacja i remonty urządzeń elektrycznych – zarówno w ruchu, jak i podczas postoju;
• obsługa urządzeń pomocniczych – m.in. baterii akumulatorowych, układów sprężonego powietrza i zasilania rezerwowego;
• nadzór sprawności układów rezerwowych – zapewnienie gotowości do przejęcia obciążenia.

Pomiary i diagnostyka

Stała kontrola stanu instalacji opiera się na pomiarach i analizie danych:

• wykonywanie pomiarów – oporności izolacji, poboru prądu i mocy przez urządzenia energetyczne;
• odczyty wskazań aparatury kontrolno‑pomiarowej i łączniowej – dokumentowanie i analiza trendów;
• diagnozowanie usterek – określanie przyczyn wadliwego działania, lokalizacja i usuwanie nieprawidłowości samodzielnie lub z udziałem specjalistów.

Bezpieczeństwo i dokumentacja

Bezpieczeństwo pracy i rzetelna ewidencja to filary odpowiedzialnego działania:

• przygotowywanie miejsc pracy pod kątem bhp – dopuszczanie brygad remontowych na polecenia pisemne i ustne;
• prowadzenie książki raportów oraz dziennika pracy urządzeń – zgodnie z wymogami dozoru;
• stosowanie bezpiecznych metod pracy – ścisłe przestrzeganie przepisów bhp i ppoż.

Procedury awaryjne

W razie awarii elektroenergetyk decyduje o postępowaniu: wyłącza uszkodzone urządzenie (zastępując je rezerwowym), zmniejsza obciążenie poprzez zmianę nastaw lub inicjuje naprawę. Kontroluje także przestrzeganie procedur awaryjnych przez personel na miejscu zdarzenia.

Dodatkowe zadania

Do zadań uzupełniających należą m.in.:

• pełnienie funkcji dyspozytora małych elektrowni wodnych, jazów i ujęć;
• wykonywanie okresowych konserwacji – zgodnie z harmonogramem i zaleceniami producentów;
• przekazywanie urządzeń i instalacji na poszczególnych zmianach – wraz z raportowaniem stanu pracy.

Wymagania i kompetencje

Wymagania psychologiczne i osobowościowe

Praca na tym stanowisku wymaga określonych predyspozycji i postaw:

• samodzielność i odpowiedzialność – przy jednoczesnej umiejętności efektywnej pracy zespołowej;
• samokontrola i odporność emocjonalna – ze względu na stres związany z zapewnieniem bezawaryjnej pracy elektrowni;
• logiczne rozumowanie – wyciąganie wniosków i dostrzeganie zależności przyczynowo‑skutkowych;
• szybkie i trafne decyzje – szczególnie w sytuacjach awaryjnych;
• dokładność i precyzja – przy pracach konserwacyjnych i remontowych, także pod napięciem;
• ostrożność i dyscyplina – podczas obsługi urządzeń elektroenergetycznych.

Wymagania zawodowe

Nieodzowne są konkretne umiejętności techniczne i operacyjne:

• praca na urządzeniach w stałym ruchu i pod napięciem – z zachowaniem rygorów bhp;
• sprawna obserwacja aparatury pomiarowej – szybka reakcja na nieprawidłowości;
• współpraca międzydziałowa – koordynacja działań ze specjalistami przy poważnych awariach.

Warunki pracy i organizacja czasu pracy

Systemy pracy

Na stanowiskach utrzymania ruchu i w nastawniach: praca w systemie ciągłym (zmianowym), niezależnie od dnia tygodnia; w przypadku poważnych awarii możliwa jest dyspozycyjność poza standardowymi godzinami.

W działach remontowych i konserwatorskich: zwykle system jednozmianowy w stałych godzinach; w razie potrzeby możliwe dodatkowe dyżury i krótkotrwała dyspozycyjność.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Elektroenergetyk elektrowni wodnych może rozwijać się na różnych stanowiskach i w specjalizacjach:

• Elektroenergetyk – stanowisko podstawowe;
• Konserwator urządzeń elektroenergetycznych – specjalizacja w utrzymaniu i prewencji;
• Instalator urządzeń elektroenergetycznych – montaż i uruchomienia nowych systemów;
• Monter – składanie i integracja urządzeń oraz komponentów;
• Serwisant – diagnoza, naprawy i obsługa serwisowa;
• Dyspozytor małych elektrowni wodnych – koordynacja pracy instalacji;
• Specjalista – rola wymagająca zaawansowanej wiedzy i doświadczenia.

Możliwości awansu zależą od następujących czynników:

• doświadczenie – zdobywanie praktyki i wąskich specjalizacji;
• szkolenia – udział w kursach podnoszących kwalifikacje i uprawnienia;
• ścieżka menedżerska – przejście ze stanowisk operacyjnych na kierownicze;
• kompetencje organizacyjne – rozwój umiejętności zarządzania i dyspozycji.

Sektor zatrudnienia i rodzaje elektrowni

Typy elektrowni wodnych

Elektroenergetyk może pracować w wielu typach instalacji, w zależności od charakterystyki hydrologicznej i roli w systemie:

• elektrownie zbiornikowe – związane z budowlami hydrologicznymi: tamą i zbiornikiem wodnym;
• elektrownie przepływowe – pracujące bezpośrednio na przepływie rzeki;
• elektrownie pompowe – z możliwością podnoszenia wody do wyższego poziomu;
• elektrownie szczytowo‑pompowe – wykorzystujące tryb magazynowania i oddawania energii;
• elektrownie kaskadowe – połączone w systemy wieloetapowe.

Podmioty zatrudniające

Najczęściej zatrudnienie oferują następujące organizacje i jednostki:

• duże elektrownie wodne – stabilne zatrudnienie i rozwinięte struktury organizacyjne;
• małe elektrownie wodne – większa wszechstronność i samodzielność pracownika;
• spółki energetyczne – operatorzy produkcji i dystrybucji energii;
• wydziały remontowe i konserwatorskie – utrzymanie i modernizacje urządzeń;
• nastawnie elektrowni – bieżąca kontrola parametrów pracy.

Branże i sektory

Zawód znajduje zastosowanie w różnych segmentach rynku energetycznego:

• energetyka odnawialna – przede wszystkim elektrownie wodne;
• energetyka konwencjonalna – praca w zespołach i układach hybrydowych;
• dystrybucja energii elektrycznej – sieci i stacje elektroenergetyczne;
• usługi techniczne dla energetyki – serwis, diagnostyka i utrzymanie ruchu.

Wymogi formalne i uprawnienia

Zgodnie z przepisami stanowiska elektroenergetyków zaliczane są do kategorii Eksploatacji („E”) – obejmuje to osoby wykonujące w ramach czynności służbowych prace w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu oraz prac kontrolno‑pomiarowych urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.