Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla diagnosty laboratoryjnego – specjalisty laboratoryjnej hematologii medycznej to 227206.

Pasujące kody PKD to:

• 20.59.Z – produkcja pozostałych wyrobów chemicznych, gdzie indziej niesklasyfikowana;
• 21.10.Z – produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych;
• 21.20.Z – produkcja leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych;
• 71.20.B – pozostałe badania i analizy techniczne.

Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej to wysoko wyspecjalizowany pracownik ochrony zdrowia, odpowiedzialny za prowadzenie badań laboratoryjnych w zakresie hematologii. Zajmuje się określaniem właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych oraz składu płynów ustrojowych, wydzielin, wydalin i tkanek pobranych dla celów profilaktycznych, diagnostycznych i leczniczych. Wykonuje te badania za pomocą specjalistycznych metod i aparatury laboratoryjnej lub nadzoruje ich realizację w zakresie hematologii medycznej.

Czym się zajmuje specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej?

Ten zawód skupia się na diagnostyce hematologicznej, czyli badaniach krwi, szpiku i układów krzepnięcia, kluczowych w wykrywaniu i monitorowaniu chorób krwi – zarówno nowotworowych, jak i nienowotworowych, oraz zaburzeń hematologicznych w innych schorzeniach. Specjalista nie tylko przeprowadza analizy, ale także interpretuje wyniki, uwzględniając czynniki interferujące, i rozwiązuje problemy na każdym etapie: od pobrania materiału po autoryzację.

Hematologia laboratoryjna wspiera lekarzy w precyzyjnej diagnozie (np. anemii, leukemii czy zaburzeń krzepnięcia), dostarczając obiektywnych danych niezbędnych do trafnego rozpoznania i monitorowania terapii. Praca wymaga analitycznego myślenia, precyzji i ciągłego doskonalenia wiedzy, by śledzić postępy medycyny.

Zakres obowiązków i zadań zawodowych

Obowiązki specjalisty obejmują zarówno praktyczne badania, jak i nadzór oraz dokumentację. Główne zadania to:

• Dobór i nadzór badań – wykonywanie badań, nadzorowanie ich przebiegu oraz uczestnictwo w doborze paneli laboratoryjnych w rozpoznawaniu i kontroli leczenia chorób krwi oraz zaburzeń hematologicznych towarzyszących innym schorzeniom;
• Interpretacja wyników – laboratoryjna interpretacja z uwzględnieniem czynników interferujących oraz rozwiązywanie problemów od pobrania materiału po autoryzację;
• Pobieranie i zabezpieczanie materiału – pobieranie krwi żylnej i włośniczkowej (z palca, z płatka ucha, z pięty u noworodków) oraz właściwe oznakowanie i zabezpieczanie próbek zgodnie z przepisami;
• Specjalistyczne badania – morfologia krwi (automatyczna i manualna), badania cytochemiczne i cytoenzymatyczne, immunofenotypowanie, oznaczenia frakcji hemoglobiny (Hb wolna, HbF, MetHb, karboksy‑Hb), test glicerolowy, elektroforeza Hb, badania koagulologiczne (APTT, PT, TT, APC‑R, czas lizy skrzepu euglobulin, fibrynogen, AT III, D‑dimer, aktywność czynników krzepnięcia, funkcja płytek), serologia transfuzjologiczna (grupy krwi, dobór krwi do przetoczenia), rozmaz krwi obwodowej i szpiku z oceną wyników;
• Algorytmy diagnostyczne – tworzenie i wdrażanie algorytmów postępowania w chorobach krwi;
• Informatyka i jakość – wykorzystanie systemów LIS/LIMS, zapewnianie jakości badań (wewnętrzna i zewnętrzna kontrola jakości), rzetelna dokumentacja i archiwizacja;
• Zarządzanie i rozwój – możliwość kierowania laboratorium hematologii medycznej oraz udział w działalności naukowej i dydaktycznej.

Specjalista nadzoruje również unieszkodliwianie odpadów biologicznych, przestrzeganie zasad BHP, kontrolę jakości oraz prowadzi konsultacje z klinicystami.

Wymagania i kwalifikacje

Aby zostać specjalistą laboratoryjnej hematologii medycznej, potrzebne jest wykształcenie wyższe na kierunku analityka medyczna (lub pokrewnym) oraz prawo wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego (PWZDL); wymagana jest także specjalizacja w hematologii medycznej. Często odbywa się to poprzez kursy podyplomowe lub studia.

Kluczowe kompetencje to:

• Umiejętności analityczne i precyzja – biegła obsługa zaawansowanej aparatury, dbałość o detale i powtarzalność wyników;
• Wiedza interdyscyplinarna – solidne podstawy z hematologii, immunologii i koagulologii;
• Rozwój ustawiczny – ciągłe doskonalenie kompetencji poprzez szkolenia i aktualizację wiedzy;
• Odporność na stres – odpowiedzialność za autoryzację wyników i pracę z materiałem krytycznym w szybkim tempie;
• Informatyka i przepisy – znajomość informatyki laboratoryjnej oraz regulacji sanitarnych i jakościowych.

Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego

Kariera zazwyczaj zaczyna się od stanowiska diagnosty laboratoryjnego ogólnego, a po zdobyciu doświadczenia możliwa jest specjalizacja w hematologii. Absolwenci analityki medycznej mogą awansować na kierownika laboratorium, prowadzić badania naukowe lub dydaktykę.

Rozwój obejmuje:

• Szkolenia i konferencje – udział w kursach specjalistycznych oraz wydarzeniach branżowych;
• Certyfikacje aparaturowe – uzyskiwanie uprawnień do obsługi i walidacji zaawansowanych urządzeń;
• Działalność naukowa – udział w projektach badawczych i publikacjach (np. w obszarze algorytmów diagnostycznych);
• Ścieżki alternatywne – przejście do firm farmaceutycznych lub instytutów badawczych.

Perspektywy zawodowe są dobre ze względu na rosnący popyt na diagnostykę onkologiczną i hematologiczną.

Miejsca pracy i branże

Specjaliści pracują głównie w:

• Laboratoriach diagnostycznych – szpitalnych i niezależnych, w tym hematologicznych oraz transfuzjologicznych;
• Instytutach i ośrodkach klinicznych – m.in. instytuty hematologii i transfuzjologii;
• Firmach farmaceutycznych i chemicznych – produkcja leków oraz substancji chemicznych;
• Centrach B+R i jednostkach naukowych – m.in. w obszarze PKD 71.20.B.

Zatrudnienie oferują szpitale, przychodnie, laboratoria komercyjne oraz producenci leków, z naciskiem na sektory medyczny i farmaceutyczny.