Kod zawodu ZUS dla diagnosty laboratoryjnego – specjalisty laboratoryjnej genetyki medycznej to 227205. Pasujące kody PKD to 71.20.A (badania i analizy związane z jakością żywności) oraz 72.11.Z (badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie biotechnologii).
Dla szybkiego wglądu prezentujemy zestawienie najważniejszych kodów i ich znaczeń:
| Rodzaj kodu | Kod | Opis |
|---|---|---|
| Kod zawodu ZUS | 227205 | diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej |
| Kod PKD | 71.20.A | badania i analizy związane z jakością żywności |
| Kod PKD | 72.11.Z | badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie biotechnologii |
Czym zajmuje się diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej?
Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej to wysoko wykwalifikowany pracownik ochrony zdrowia, który analizuje materiał genetyczny w celach diagnostycznych, identyfikacyjnych i sądowych.
Wykonuje analizy materiału biologicznego (m.in. krew, ślina, ślady kontaktowe), określa rodzaj substancji biologicznej i przygotowuje ekspertyzy dla sądów, prokuratury i Policji. Prowadzi badania określające właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne materiału, ocenia jakość i wartość diagnostyczną badań oraz dokonuje interpretacji i autoryzacji wyników.
W odróżnieniu od ogólnego diagnosty laboratoryjnego, specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej koncentruje się na zaawansowanych technikach genetycznych, w tym profilowaniu DNA, co czyni ten zawód kluczowym w genetyce sądowej, medycynie personalizowanej i badaniach naukowych.
Obowiązki i zadania zawodowe
Specjalista pracuje z zaawansowaną aparaturą, taką jak sekwenator kapilarny, amplifikator genetyczny czy młynek kriogeniczny. Główne zadania obejmują:
- analizy materiału genetycznego – krew, ślina, ślady kontaktowe itp.;
- ustalanie ojcostwa – poprzez badania genetyczne;
- identyfikację osób i śladów – zwłok, śladów biologicznych i szczątków ludzkich z wykorzystaniem polimorfizmu DNA jądrowego i mitochondrialnego, w tym ocenę zgodności tkankowej;
- izolację i profilowanie DNA – izolacja z dowolnego materiału, analiza statystyczna profili, także mieszanin DNA kilku osób;
- określanie przynależności gatunkowej – weryfikacja źródła śladu biologicznego;
- oględziny i dokumentację – czynności na miejscu zdarzenia oraz dokumentowanie fotograficzne dowodów;
- ekspertyzy i opinie – sporządzanie opracowań na wniosek sądu, prokuratury lub Policji.
Dodatkowo wykonuje zadania menedżerskie i merytoryczne: kieruje laboratorium prowadzącym badania genetyczne oraz prowadzi działalność naukową i dydaktyczną w zakresie genetyki sądowej.
W szerszym kontekście specjalista interpretuje zmiany struktury DNA i procesy replikacji, wykorzystuje bazy danych genetycznych i analizy bioinformatyczne. Autoryzuje wyniki podpisem i numerem PWZDL, potwierdzając cały proces – od pobrania próbki po wydanie sprawozdania.
Wymagania edukacyjne i kwalifikacje
Zawód diagnosty laboratoryjnego jest regulowany przepisami Ustawy z 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej. Aby zostać specjalistą laboratoryjnej genetyki medycznej, należy:
- Wykształcenie kierunkowe – ukończyć studia na kierunku biologia, biotechnologia, chemia, farmacja lub weterynaria (tytuł magistra lub równorzędny);
- Kształcenie podyplomowe – ukończyć analitykę medyczną (egzamin) lub szkolenie specjalizacyjne w analityce klinicznej, diagnostyce laboratoryjnej, mikrobiologii albo toksykologii (do 31 grudnia 2028 r.);
- Specjalizacja w laboratoryjnej genetyce medycznej – dostępna dla diagnostów po ukończeniu kursu podstawowego, obejmującego interpretację struktury DNA i umiejętności praktyczne.
Kluczowe kompetencje
W praktyce zawodowej niezbędne są następujące umiejętności i postawy:
- umiejętności analityczne i precyzja w pracy laboratoryjnej,
- znajomość i biegła obsługa nowoczesnej aparatury,
- ciągła aktualizacja wiedzy (kursy, szkolenia, literatury naukowe),
- przestrzeganie zasad etyki zawodowej oraz BHP.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Kariera zaczyna się od studiów wyższych i uzyskania prawa wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego (PWZDL), po czym następuje specjalizacja w genetyce medycznej laboratoryjnej (kursy podstawowe i zaawansowane). Rozwój obejmuje kierowanie laboratorium, działalność naukową i dydaktyczną oraz awanse na stanowiska zarządcze w placówkach medycznych lub instytutach badawczych.
Specjaliści podnoszą kwalifikacje na szkoleniach z bioinformatyki, statystyki i wykorzystania baz danych genetycznych, co otwiera drogę do kariery w genetyce sądowej i biotechnologii. Zawód oferuje wysoką satysfakcję z realnego wpływu na zdrowie i bezpieczeństwo publiczne, ale bywa obciążający (m.in. awarie sprzętu, krótka żywotność próbek).
Miejsca pracy i branże
Specjaliści najczęściej pracują w następujących instytucjach i sektorach:
- laboratoria genetyczne szpitali i klinik (np. pracownie genetyki molekularnej),
- instytutach Medycyny Sądowej i Policji (ekspertyzy kryminalistyczne),
- laboratoriach diagnostycznych (genetyka, transfuzjologia, mikrobiologia),
- firmach biotechnologicznych i badawczo-rozwojowych (PKD 72.11.Z),
- jednostkach oceny jakości żywności i analizach laboratoryjnych (PKD 71.20.A),
- uczelniach wyższych i centrach naukowych (dydaktyka i badania).
Zapotrzebowanie na specjalistów rośnie dzięki postępom w medycynie personalizowanej i kryminalistyce genetycznej, z możliwością pracy w Polsce i za granicą po uznaniu kwalifikacji.
Zobacz też:
Dealer aktywów finansowych, Dekarz, Dekorator sklepów, Dekorator wnętrz, Dekorator wyrobów cukierniczych, Demograf, Demonstrator wyrobów, Detektyw prywatny, Diagnosta kolejowy, Diagnosta laboratoryjny, Diagnosta laboratoryjny – specjalista epidemiologii, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej cytomorfologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki sądowej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej immunologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej mikrobiologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej parazytologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii sądowej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej transfuzjologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia publicznego, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia środowiskowego, Diagnosta sieci preizolowanych, Diagnosta uprawniony do wykonywania badań technicznych pojazdów, Dietetyk, Docieracz-polerowacz, Dojarz, Doradca do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych (Doradca RID), Doradca do spraw bezpieczeństwa w transporcie towarów niebezpiecznych, Doradca do spraw leasingu, Doradca do spraw odszkodowań, Doradca do spraw rynku nieruchomości, Doradca do spraw zasobów bibliotecznych, Doradca do spraw zatrudnienia, Doradca emerytalny, Doradca EURES, Doradca finansowy, Doradca inwestycyjny, Doradca klienta, Doradca personalny, Doradca podatkowy, Doradca rolniczy, Doradca zawodowy, Dorożkarz, Dostawca potraw, Dozorca, Dróżnik obchodowy, Dróżnik przejazdowy, Drukarz, Drukarz fleksograficzny, Drukarz offsetowy, Drukarz sitodrukowy, Drukarz tkanin, Drwal / pilarz drzew, Duchowny religii mojżeszowej, Duchowny religii muzułmańskiej, Duchowny wyznania ewangelickiego, Duchowny wyznania prawosławnego, Duchowny wyznania rzymskokatolickiego, Dydaktyk multimedialny, Dyrektor aresztu śledczego / zakładu karnego, Dyrektor departamentu, Dyrektor do spraw administracyjnych, Dyrektor do spraw badawczo-rozwojowych, Dyrektor do spraw energetyki, Dyrektor do spraw informatyki / informacji, Dyrektor do spraw personalnych, Dyrektor do spraw wdrożeń i rozwoju technologii, Dyrektor filharmonii/opery/operetki/orkiestry, Dyrektor finansowy, Dyrektor generalny, Dyrektor handlowy, Dyrektor logistyki, Dyrektor marketingu, Dyrektor operacyjny, Dyrektor ośrodka adopcyjnego, Dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej, Dyrektor produkcji, Dyrektor rozwoju biznesu, Dyrektor sprzedaży, Dyrektor szkoły, Dyrektor teatru, Dyrektor techniczny, Dyrektor wykonawczy, Dyrektor zakładu dla nieletnich, Dyrektor zespołu pieśni i tańca / chóru, Dyrygent, Dyspozytor lotniczy, Dyspozytor radiotaxi, Dyspozytor ruchu kolejowego, Dyspozytor ruchu metra, Dyspozytor transportu samochodowego, Dystrybutor ulotek, Dyżurny ruchu, Dyżurny ruchu i stacji metra, Dziekan, Dziennikarz, Dzienny opiekun małego dziecka, Dziewiarz, Dźwigowy (windziarz), Dżokej
