Kod zawodu ZUS dla diagnosty laboratoryjnego to 227203.
Poniżej znajdują się najczęściej stosowane kody PKD powiązane z działalnością diagnosty laboratoryjnego:
| Kod PKD | Zakres działalności |
|---|---|
| 20.59.Z | produkcja pozostałych wyrobów chemicznych, gdzie indziej niesklasyfikowana |
| 21.10.Z | produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych |
| 21.20.Z | produkcja leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych |
| 71.20.A | badania i analizy związane z jakością żywności |
| 71.20.B | pozostałe badania i analizy techniczne |
Diagnosta laboratoryjny, znany również jako specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej, jest kluczowym ogniwem systemu ochrony zdrowia. Odpowiada za badania służące profilaktyce, diagnostyce i leczeniu, obejmujące ocenę właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych oraz składu płynów ustrojowych, wydzielin, wydalin i tkanek.
Czym zajmuje się diagnosta laboratoryjny?
Diagnosta laboratoryjny wykonuje analizy z wykorzystaniem specjalistycznych metod i aparatury, nadzoruje badania z zakresu chemii klinicznej, analityki ogólnej, hematologii, serologii, immunologii i bakteriologii, a także interpretuje i ocenia wyniki badań. Zawód jest regulowany Ustawą z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej, która porządkuje standardy wykonywania czynności medycyny laboratoryjnej w medycznych laboratoriach diagnostycznych (MLD).
Podpis diagnosty na wyniku badania potwierdza, że cały proces – od pobrania, przez transport próbki, przyjęcie, przechowywanie, zastosowanie metod, zapewnienie jakości, po wydanie sprawozdania – został wykonany zgodnie ze standardami. Dzięki temu wyniki są wiarygodne i bezpośrednio wspierają decyzje kliniczne.
Diagnosta nie stawia samodzielnie rozpoznań klinicznych wyłącznie na podstawie wyników, ale może zalecać dalsze badania oraz konsultacje lekarskie. Obowiązkiem jest wykonywanie zawodu z należytą starannością, w zgodzie z etyką i aktualną wiedzą medyczną.
Obowiązki i zadania zawodowe
Główne zadania diagnosty laboratoryjnego obejmują następujące obszary aktywności:
- uczestnictwo w planowaniu badań laboratoryjnych, ich wykonywanie lub nadzorowanie,
- wykonywanie i ocena rozmazu krwi obwodowej i szpiku oraz przygotowywanie i ocena preparatów parazytologicznych,
- interpretowanie wyników badań oraz samodzielne rozwiązywanie problemów na każdym etapie procesu – od pobrania materiału po autoryzację,
- współtworzenie algorytmów postępowania diagnostycznego oraz ocena jakości i wartości diagnostycznej badań,
- wykonywanie badań przyłóżkowych (szybkie testy) i ich interpretacja,
- dobór i stosowanie nowoczesnych technik laboratoryjnych adekwatnie do celu badania,
- udzielanie konsultacji w doborze badań, metod wykonania i interpretacji wyników,
- uczestnictwo w akcjach profilaktycznych,
- kierowanie szkoleniem specjalizacyjnym diagnostów, nadzór nad archiwizacją preparatów i prowadzenie dokumentacji zgodnie z przepisami,
- przestrzeganie zasad etyki, BHP, przepisów przeciwpożarowych i ochrony środowiska.
Dodatkowe zadania wynikające z zakresu obowiązków to m.in.:
- wykonywanie lub nadzorowanie pobierania i przechowywania materiału biologicznego oraz przygotowywanie preparatów hematologicznych i bakteriologicznych,
- przeprowadzanie badań hematologicznych i serologicznych (w tym układu krzepnięcia i w kierunku konfliktu serologicznego) oraz prowadzenie kontroli jakości i zakresów referencyjnych,
- nadzór nad bezpiecznym unieszkodliwianiem materiału biologicznego i przestrzeganiem zasad BHP,
- nadzorowanie wydawania, sprawdzania i uwierzytelniania wyników oraz sprawowanie nadzoru nad personelem,
- ciągłe podnoszenie kwalifikacji poprzez kształcenie ustawiczne.
Zaawansowane role obejmują następujące kompetencje i odpowiedzialności:
- kierowanie laboratorium diagnostyki medycznej,
- kierowanie lub współuczestniczenie w pracach badawczych (eksperymentach medycznych),
- prowadzenie działalności naukowej i dydaktycznej w dziedzinie diagnostyki laboratoryjnej,
- pobieranie materiału biologicznego,
- pełnienie funkcji kierownika laboratorium,
- wydawanie opinii dla organów ścigania lub sądów,
- wykonywanie czynności POCT (point-of-care testing),
- uczestnictwo w procesach akredytacji laboratoriów.
Wymagania i predyspozycje
Aby zostać diagnostą laboratoryjnym, wymagane jest odpowiednie wykształcenie. Do 31 grudnia 2028 r. kwalifikują ukończone studia na następujących kierunkach:
- biologia,
- biotechnologia,
- chemia,
- farmacja,
- weterynaria.
Wymagane jest również kształcenie podyplomowe z analityki medycznej (z egzaminem) lub szkolenie specjalizacyjne w dziedzinach:
- analityka kliniczna,
- diagnostyka laboratoryjna,
- mikrobiologia,
- mikrobiologia lekarska,
- mikrobiologia i serologia,
- toksykologia.
Przydatne predyspozycje i umiejętności obejmują:
- ponadprzeciętne uzdolnienia analityczne oraz skrupulatność,
- cierpliwość i wysoka koncentracja uwagi,
- sprawna obsługa specjalistycznej aparatury i oprogramowania,
- umiejętność pracy zespołowej i komunikacji z personelem medycznym,
- odporność na stres i gotowość do pracy zmianowej,
- rzetelność w prowadzeniu dokumentacji i kontroli jakości.
Praca odbywa się w warunkach narażenia na czynniki chemiczne i biologiczne (opary substancji, odczynniki, materiał potencjalnie zakaźny), dlatego przestrzeganie zasad BHP jest kluczowe.
Zawód podlega odpowiedzialności zawodowej za nienależyte wykonywanie czynności lub naruszenie etyki. Samorząd diagnostów (np. Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych – KIDL) sprawuje nadzór nad wykonywaniem zawodu, prowadzi rejestr, ustanawia standardy etyczne i opiniuje warunki pracy.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Rozwój w zawodzie może przebiegać etapami:
- ukończenie studiów wyższych oraz uzyskanie kwalifikacji wymaganych do wpisu do rejestru diagnostów,
- samodzielne wykonywanie zawodu w MLD i doskonalenie umiejętności w praktyce,
- odbycie specjalizacji i pogłębianie kompetencji w wybranych obszarach (np. toksykologia, mikrobiologia),
- udział w badaniach naukowych, projektach wdrożeniowych i procesach akredytacyjnych,
- awans na stanowiska kierownicze lub rozwój w dydaktyce i samorządzie zawodowym.
Gdzie pracować? Firmy i branże
Diagności pracują głównie w medycznych laboratoriach diagnostycznych (MLD) w szpitalach, przychodniach i laboratoriach komercyjnych (np. ALAB). Możliwe miejsca zatrudnienia to:
- szpitale i kliniki (diagnostyka szpitalna),
- laboratoria prywatne i sieci diagnostyczne,
- firmy farmaceutyczne i chemiczne (produkcja leków i substancji; kody PKD 21.10.Z, 21.20.Z, 20.59.Z),
- jednostki badań technicznych i jakościowych, w tym bezpieczeństwa żywności (kody PKD 71.20.A, 71.20.B),
- uczelnie medyczne i instytuty badawcze (dydaktyka, projekty naukowe),
- instytucje profilaktyczne, organy ścigania oraz sądy (opinie i ekspertyzy).
Zawód jest poszukiwany w ochronie zdrowia, przemyśle farmaceutycznym i sektorze badawczo-rozwojowym, z możliwością pracy zarówno w warunkach laboratoryjnych, jak i przyłóżkowych.
Zobacz też:
Dealer aktywów finansowych, Dekarz, Dekorator sklepów, Dekorator wnętrz, Dekorator wyrobów cukierniczych, Demograf, Demonstrator wyrobów, Detektyw prywatny, Diagnosta kolejowy, Diagnosta laboratoryjny, Diagnosta laboratoryjny – specjalista epidemiologii, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej cytomorfologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki sądowej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej immunologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej mikrobiologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej parazytologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii sądowej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej transfuzjologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia publicznego, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia środowiskowego, Diagnosta sieci preizolowanych, Diagnosta uprawniony do wykonywania badań technicznych pojazdów, Dietetyk, Docieracz-polerowacz, Dojarz, Doradca do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych (Doradca RID), Doradca do spraw bezpieczeństwa w transporcie towarów niebezpiecznych, Doradca do spraw leasingu, Doradca do spraw odszkodowań, Doradca do spraw rynku nieruchomości, Doradca do spraw zasobów bibliotecznych, Doradca do spraw zatrudnienia, Doradca emerytalny, Doradca EURES, Doradca finansowy, Doradca inwestycyjny, Doradca klienta, Doradca personalny, Doradca podatkowy, Doradca rolniczy, Doradca zawodowy, Dorożkarz, Dostawca potraw, Dozorca, Dróżnik obchodowy, Dróżnik przejazdowy, Drukarz, Drukarz fleksograficzny, Drukarz offsetowy, Drukarz sitodrukowy, Drukarz tkanin, Drwal / pilarz drzew, Duchowny religii mojżeszowej, Duchowny religii muzułmańskiej, Duchowny wyznania ewangelickiego, Duchowny wyznania prawosławnego, Duchowny wyznania rzymskokatolickiego, Dydaktyk multimedialny, Dyrektor aresztu śledczego / zakładu karnego, Dyrektor departamentu, Dyrektor do spraw administracyjnych, Dyrektor do spraw badawczo-rozwojowych, Dyrektor do spraw energetyki, Dyrektor do spraw informatyki / informacji, Dyrektor do spraw personalnych, Dyrektor do spraw wdrożeń i rozwoju technologii, Dyrektor filharmonii/opery/operetki/orkiestry, Dyrektor finansowy, Dyrektor generalny, Dyrektor handlowy, Dyrektor logistyki, Dyrektor marketingu, Dyrektor operacyjny, Dyrektor ośrodka adopcyjnego, Dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej, Dyrektor produkcji, Dyrektor rozwoju biznesu, Dyrektor sprzedaży, Dyrektor szkoły, Dyrektor teatru, Dyrektor techniczny, Dyrektor wykonawczy, Dyrektor zakładu dla nieletnich, Dyrektor zespołu pieśni i tańca / chóru, Dyrygent, Dyspozytor lotniczy, Dyspozytor radiotaxi, Dyspozytor ruchu kolejowego, Dyspozytor ruchu metra, Dyspozytor transportu samochodowego, Dystrybutor ulotek, Dyżurny ruchu, Dyżurny ruchu i stacji metra, Dziekan, Dziennikarz, Dzienny opiekun małego dziecka, Dziewiarz, Dźwigowy (windziarz), Dżokej
