Kod zawodu ZUS dla diagnosty laboratoryjnego to 227101. Poniżej najczęściej stosowane kody PKD powiązane z działalnością diagnosty laboratoryjnego:
- PKD 71.20.B – pozostałe badania i analizy techniczne;
- PKD 32.50.Z – produkcja urządzeń, instrumentów oraz wyrobów medycznych;
- PKD 71.20.A – badania i analizy związane z jakością żywności;
- PKD 26.51.Z – produkcja instrumentów i przyrządów pomiarowych;
- PKD 20.59.Z – produkcja pozostałych wyrobów chemicznych;
- PKD 20.14.Z – produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych;
- PKD 19.20.Z – wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej.
Diagnosta laboratoryjny to kluczowy specjalista w ochronie zdrowia, odpowiedzialny za wykonywanie, nadzór i interpretację badań diagnostycznych z wykorzystaniem zaawansowanej aparatury. Precyzja, pogłębiona wiedza medyczna i umiejętności analityczne decydują o jakości diagnozy i bezpieczeństwie pacjenta.
Czym zajmuje się diagnosta laboratoryjny?
Diagnosta laboratoryjny wykonuje (we współpracy z technikiem) lub nadzoruje badania z zakresu chemii klinicznej, analityki ogólnej, hematologii, serologii, immunologii i bakteriologii, a następnie interpretuje oraz ocenia wyniki. Pracuje w laboratoriach diagnostycznych, analizuje próbki biologiczne (krew, mocz, tkanki), obsługuje nowoczesne analizatory i systemy LIS oraz nadzoruje aparaturę, odczynniki i materiały, kontrolując ich przydatność.
Od 2022 r. zawód reguluje ustawa o medycynie laboratoryjnej, która wzmacnia kompetencje w zakresie nadzoru nad diagnostyką. Diagności nie tylko wykonują badania, ale też doradzają klinicystom, dobierają testy i dbają o jakość wyników.
Obowiązki diagnosty laboratoryjnego
Obowiązki łączą pracę operacyjną z nadzorem jakości i zespołu. Główne zadania to:
- pobieranie i przechowywanie materiału – wykonywanie lub nadzorowanie czynności związanych z pobieraniem i właściwym przechowywaniem materiału biologicznego do badań;
- przygotowanie preparatów – przygotowywanie lub nadzorowanie przygotowania preparatów hematologicznych, bakteriologicznych i innych;
- badania z chemii klinicznej i analityki ogólnej – wykonywanie lub nadzorowanie badań w tych obszarach;
- badania hematologiczne i serologiczne – w tym ocena układu krzepnięcia i wykrywanie konfliktu serologicznego;
- interpretacja wyników i dobór testów – ocenianie wyników oraz, w porozumieniu z klinicystą, dobieranie badań o najwyższej skuteczności diagnostycznej;
- kontrola jakości – prowadzenie kontroli jakości wyników i określanie zakresów wartości referencyjnych;
- gospodarka materiałem biologicznym – nadzorowanie unieszkodliwiania zużytego materiału biologicznego;
- BHP – kontrolowanie przestrzegania przepisów BHP w laboratorium;
- dokumentacja i systemy LIS – prowadzenie dokumentacji z wykorzystaniem narzędzi informatycznych;
- doradztwo dla klinicystów – konsultowanie zleceń, doradztwo diagnostyczne i interpretacja wyników;
- autoryzacja wyników – nadzorowanie wydawania wyników, sprawdzanie ich i uwierzytelnianie (podpisywanie);
- nadzór nad zespołem – sprawowanie nadzoru nad innymi pracownikami medycznymi;
- rozwój kompetencji – ustawiczne kształcenie podyplomowe i aktualizacja wiedzy.
Do częstych zadań dodatkowych należą:
- obsługiwanie komputerowych analizatorów wieloparametrowych,
- pełnienie specjalistycznych dyżurów z konsultacjami telefonicznymi lub wideofonicznymi,
- kierowanie zakładem lub pracownią diagnostyki laboratoryjnej,
- udział w szkoleniu innych pracowników medycznych,
- prowadzenie badań naukowych i publikowanie wyników.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać diagnostą laboratoryjnym, należy spełnić kryteria określone w ustawie o medycynie laboratoryjnej z 15 września 2022 r. Kluczowe wymagania to:
- kwalifikacje formalne – posiadanie dyplomu ukończenia studiów wyższych na kierunku diagnostyka laboratoryjna/analityka medyczna lub pokrewnym, tytułu specjalisty albo uznanych kwalifikacji z UE;
- pełna zdolność do czynności prawnych – potwierdzająca możliwość wykonywania zawodu;
- nienaganna postawa zawodowa – rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu i przestrzegania zasad etyki;
- wpis do rejestru KIDL – wpis do Rejestru Diagnostów Laboratoryjnych prowadzonego przez Krajową Izbę Diagnostów Laboratoryjnych.
Kwalifikacje muszą być uznane przez Krajową Radę zgodnie z przepisami o uznawaniu kwalifikacji w UE. Klasyfikacja zawodów potwierdza kod 227101 dla diagnosty bez specjalizacji, z możliwością uzyskania specjalizacji (np. 227201 – cytomorfologia medyczna).
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Kariera zwykle zaczyna się od studiów wyższych (licencjackich lub magisterskich) w zakresie analityki medycznej/diagnostyki laboratoryjnej, po których następuje wpis do rejestru KIDL. Początkujący diagności pracują pod nadzorem, a wraz z doświadczeniem przejmują odpowiedzialność za nadzór jakości i autoryzację wyników.
Poniżej najczęstsze ścieżki rozwoju:
- Specjalizacje – m.in. cytomorfologia medyczna (227201), mikrobiologia medyczna (227211), immunologia medyczna (227207), genetyka medyczna (227205), toksykologia (227209);
- Kierownicze stanowiska – kierowanie pracownią lub zakładem diagnostyki laboratoryjnej;
- Naukowy rozwój – prowadzenie badań, publikacje, udział w szkoleniach podyplomowych;
- Dyżury i konsultacje – pełnienie specjalistycznych dyżurów zdalnych.
Doskonalenie zawodowe odbywa się poprzez ustawiczne kształcenie podyplomowe, udział w szkoleniach i aktywność w KIDL.
Gdzie pracować jako diagnosta laboratoryjny?
Diagności są zatrudniani w ochronie zdrowia i branżach pokrewnych. Poniższa tabela zestawia przykładowe miejsca pracy i powiązane kody PKD:
| Branża/miejsce pracy | Przykładowe kody PKD | Charakterystyka |
|---|---|---|
| Laboratoria diagnostyczne i szpitale | 71.20.B | Podstawowe miejsce zatrudnienia; badania kliniczne, hematologia, mikrobiologia. |
| Producenci urządzeń medycznych | 32.50.Z, 26.51.Z | Nadzór nad aparaturą, testy jakościowe i walidacyjne. |
| Przemysł chemiczny i rafineryjny | 20.59.Z, 20.14.Z, 19.20.Z | Analizy chemiczne, kontrola jakości, bezpieczeństwo procesowe. |
| Badania żywności i środowiska | 71.20.A | Testy jakościowe żywności, analizy środowiskowe. |
| Laboratoria policyjne lub sądowe | – | Specjalistyczne analizy, np. genetyka sądowa. |
Zawód jest regulowany i cieszy się rosnącym popytem wraz z rozwojem technologii diagnostycznych. Wynagrodzenia zależą od doświadczenia i specjalizacji, a średnio są wyższe niż w przypadku techników laboratoryjnych.
Zobacz też:
Dealer aktywów finansowych, Dekarz, Dekorator sklepów, Dekorator wnętrz, Dekorator wyrobów cukierniczych, Demograf, Demonstrator wyrobów, Detektyw prywatny, Diagnosta kolejowy, Diagnosta laboratoryjny – specjalista epidemiologii, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej cytomorfologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki sądowej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej immunologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej mikrobiologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej parazytologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii sądowej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej transfuzjologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia publicznego, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia środowiskowego, Diagnosta sieci preizolowanych, Diagnosta uprawniony do wykonywania badań technicznych pojazdów, Dietetyk, Docieracz-polerowacz, Dojarz, Doradca do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych (Doradca RID), Doradca do spraw bezpieczeństwa w transporcie towarów niebezpiecznych, Doradca do spraw leasingu, Doradca do spraw odszkodowań, Doradca do spraw rynku nieruchomości, Doradca do spraw zasobów bibliotecznych, Doradca do spraw zatrudnienia, Doradca emerytalny, Doradca EURES, Doradca finansowy, Doradca inwestycyjny, Doradca klienta, Doradca personalny, Doradca podatkowy, Doradca rolniczy, Doradca zawodowy, Dorożkarz, Dostawca potraw, Dozorca, Dróżnik obchodowy, Dróżnik przejazdowy, Drukarz, Drukarz fleksograficzny, Drukarz offsetowy, Drukarz sitodrukowy, Drukarz tkanin, Drwal / pilarz drzew, Duchowny religii mojżeszowej, Duchowny religii muzułmańskiej, Duchowny wyznania ewangelickiego, Duchowny wyznania prawosławnego, Duchowny wyznania rzymskokatolickiego, Dydaktyk multimedialny, Dyrektor aresztu śledczego / zakładu karnego, Dyrektor departamentu, Dyrektor do spraw administracyjnych, Dyrektor do spraw badawczo-rozwojowych, Dyrektor do spraw energetyki, Dyrektor do spraw informatyki / informacji, Dyrektor do spraw personalnych, Dyrektor do spraw wdrożeń i rozwoju technologii, Dyrektor filharmonii/opery/operetki/orkiestry, Dyrektor finansowy, Dyrektor generalny, Dyrektor handlowy, Dyrektor logistyki, Dyrektor marketingu, Dyrektor operacyjny, Dyrektor ośrodka adopcyjnego, Dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej, Dyrektor produkcji, Dyrektor rozwoju biznesu, Dyrektor sprzedaży, Dyrektor szkoły, Dyrektor teatru, Dyrektor techniczny, Dyrektor wykonawczy, Dyrektor zakładu dla nieletnich, Dyrektor zespołu pieśni i tańca / chóru, Dyrygent, Dyspozytor lotniczy, Dyspozytor radiotaxi, Dyspozytor ruchu kolejowego, Dyspozytor ruchu metra, Dyspozytor transportu samochodowego, Dystrybutor ulotek, Dyżurny ruchu, Dyżurny ruchu i stacji metra, Dziekan, Dziennikarz, Dzienny opiekun małego dziecka, Dziewiarz, Dźwigowy (windziarz), Dżokej
