Cieśla – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Cieśla to specjalista od obróbki drewna w budownictwie, odpowiedzialny za wykonywanie, montaż, konserwację i rozbiórkę konstrukcji drewnianych na placach budowy.

Kod zawodu w systemie ZUS: 711501. Najczęściej stosowany kod PKD: 16.23.Z (produkcja pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa).

Czym zajmuje się cieśla?

Cieśla wyróżnia się od stolarza miejscem pracy i zakresem zadań – działa głównie na budowach, tworząc stabilne konstrukcje drewniane niezbędne do realizacji projektów budowlanych.

Wykonuje, konserwuje, naprawia i rozbiera konstrukcje z okrąglaków i tarcicy, posługując się zarówno narzędziami ręcznymi (siekiery, piły, strugi, młotki, ośniki), jak i maszynami (piły taśmowe i tarczowe, frezarki, heblarki, wiertarki, dłutownice).

W skrócie, codzienna praca cieśli obejmuje:

• analizę dokumentacji technicznej i planowanie robót,
• dobór oraz przygotowanie materiału drzewnego do montażu,
• montaż, wzmacnianie i bieżące naprawy konstrukcji,
• konserwację oraz zabezpieczenia przeciwogniowe i biologiczne.

W praktyce cieśla analizuje rysunki robocze, ocenia przydatność drewna, przygotowuje elementy do montażu, transportuje je na plac budowy oraz wymienia uszkodzone części. Konserwuje konstrukcje, zabezpieczając je przed gniciem, zagrzybieniem, insektami i ogniem.

Zakres obowiązków cieśli

Obowiązki cieśli są zróżnicowane i obejmują zarówno prace stałe, jak i tymczasowe. Główne zadania to:

• analizowanie rysunków roboczych oraz ustalanie zakresu robót, materiałów i rozwiązań konstrukcyjnych,
• ocenianie przydatności elementów drewnianych,
• przygotowywanie elementów do montażu,
• wykonywanie form i deskowań (szalunków) do betonowych i żelbetowych konstrukcji,
• budowanie rusztowań, pomostów roboczych i daszków ochronnych,
• tworzenie tymczasowych obiektów na placu budowy, takich jak kobyłki montażowe,
• wznoszenie całych budynków drewnianych,
• montaż stropów, schodów, konstrukcji dachowych (więźby) i ścian działowych w budynkach murowanych, monolitycznych lub prefabrykowanych,
• budowa konstrukcji inżynierskich, takich jak mosty, wieże, hangary czy remizy,
• wymiana i konserwacja uszkodzonych elementów,
• wykonywanie prac w budownictwie wodnym, górnictwie i geodezji.

Cieśla szalunkowy

Cieśla szalunkowy specjalizuje się w montażu i demontażu szalunków systemowych oraz indywidualnych, betonowaniu form, wibrowaniu mieszanki i przygotowaniu zbrojenia. Czyta rysunki techniczne, obsługuje sprzęt pomiarowy (niwelator, laser) i dba o zasady BHP.

Do typowych zadań cieśli szalunkowego należą:

• montaż i demontaż szalunków systemowych oraz indywidualnych,
• przygotowanie i betonowanie form oraz wibrowanie mieszanki,
• współpraca ze zbrojarzami i przygotowanie zbrojenia,
• czytanie rysunków technicznych i kontrola wymiarów,
• obsługa sprzętu pomiarowego, takiego jak niwelator i laser,
• przestrzeganie zasad BHP i utrzymanie porządku na stanowisku pracy.

Wymagania i cechy dobrego cieśli

Aby zostać cieślą, potrzebne jest minimum wykształcenie zawodowe, najlepiej w szkole branżowej lub centrum kształcenia zawodowego, gdzie uczy się podstaw ciesielstwa, obsługi narzędzi i czytania rysunków.

Wymagane są badania lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na wysokości, z elektronarzędziami oraz w wykopach – niezbędne są dobry wzrok, słuch, równowaga i ogólna sprawność fizyczna.

Kluczowe cechy

W pracy sprawdzają się następujące predyspozycje:

• wyobraźnia przestrzenna i zmysł techniczny,
• dokładność, odpowiedzialność i koordynacja ruchowa,
• brak lęku wysokości oraz dobra kondycja fizyczna,
• umiejętność pracy w zespole i odporność na zmienne warunki pogodowe.

Niezbędne narzędzia

Do pracy na budowie przydają się następujące narzędzia i sprzęt:

• narzędzia ręczne: piły, młotki, siekiery, strugi, ośniki, dłuta,
• elektronarzędzia: wkrętarki, wiertarki, wyrzynarki, szlifierki,
• maszyny stacjonarne: piły taśmowe i tarczowe, frezarki, heblarki, dłutownice,
• sprzęt pomiarowy: poziomice, niwelator, laser, taśmy miernicze.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Kariera zaczyna się od szkoły branżowej, praktyk i egzaminu zawodowego potwierdzającego kwalifikacje. Początkujący cieśla zdobywa doświadczenie pod okiem mistrza, a z czasem awansuje na stanowiska o większej odpowiedzialności.

Przykładowe etapy rozwoju zawodowego wyglądają następująco:

1. nauka zawodu w szkole branżowej lub centrum kształcenia zawodowego,
2. odbycie praktyk na budowie i przygotowanie do egzaminu,
3. zdanie egzaminu zawodowego i rozpoczęcie pracy jako pomocnik cieśli,
4. praca jako samodzielny cieśla po zdobyciu doświadczenia,
5. awans na brygadzistę lub mistrza ciesielskiego,
6. ścieżka w kierunku kierownika robót lub prowadzenia własnej firmy.

Szkolenia specjalistyczne (np. kursy szalunkowe) dają certyfikaty i otwierają drzwi do zaawansowanych projektów. Doświadczeni cieśle rozwijają się w kierunku ciesielstwa konstrukcyjnego (szkieletowe budynki, hale) lub renowacji zabytków.

Gdzie pracuje cieśla i perspektywy zatrudnienia

Cieśla pracuje przede wszystkim na placach budowy: domów, hal, mostów, tuneli, budynków mieszkalnych i przemysłowych. Zatrudnienie znajduje w firmach budowlanych, stoczniach, budownictwie wodnym, górnictwie czy geodezji, a także w warsztatach lub przy prefabrykacji.

Najczęstsze miejsca i branże zatrudnienia to:

• place budowy: domy jednorodzinne, budynki mieszkalne i przemysłowe, hale, biurowce,
• budownictwo inżynieryjne: mosty, tunele, estakady,
• stocznie i przemysł okrętowy (konstrukcje pomocnicze, formy),
• budownictwo wodne i hydrotechnika,
• górnictwo i geodezja,
• warsztaty ciesielskie oraz zakłady prefabrykacji,
• kontrakty za granicą.

Wyzwania

Praca na wysokości, w wykopach, z ciężkimi elementami i w trudnych warunkach pogodowych wymaga precyzji oraz bezwzględnego przestrzegania zasad BHP.

Zawód cieszy się stałym zapotrzebowaniem w branży budowlanej, szczególnie przy tradycyjnych i nowoczesnych drewnianych konstrukcjach.