Cechowacz skal i znaków na szkle oraz na wyrobach z metali – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS: 731601.

Dla tego zawodu najczęściej stosowane są następujące kody PKD:

• 23.11.Z – produkcja szkła płaskiego;
• 23.12.Z – kształtowanie i obróbka szkła płaskiego;
• 23.13.Z – produkcja szkła gospodarczego;
• 23.14.Z – produkcja włókien szklanych;
• 23.19.Z – produkcja i obróbka pozostałego szkła, włączając szkło techniczne;
• 23.44.Z – produkcja pozostałych technicznych wyrobów ceramicznych.

Cechowacz skal i znaków na szkle oraz na wyrobach z metali to specjalista zajmujący się trwałym oznaczaniem pomiarowych wyrobów szklanych i metalowych, w tym podziałkami, skalami, cyframi i znakami normalizacyjnymi wskazującymi pojemność, temperaturę czy gęstość cieczy, a także nanoszeniem trwałych znaków graficznych na szkle, takich jak kreski, liczby, napisy czy rysunki.

Czym zajmuje się cechowacz skal i znaków?

Zawód ten należy do grupy szyldziarzy, grawerów i zdobników ceramiki, szkła i pokrewnych (kod 7316 w klasyfikacji zawodów). Głównym zadaniem jest zapewnienie precyzyjnego i trwałego oznakowania produktów, co ma kluczowe znaczenie dla ich użytkowania w przemyśle, laboratorium i gospodarstwie domowym.

Praca obejmuje zarówno aspekty pomiarowe (np. kalibracja naczyń szklanych), jak i dekoracyjne (np. grawerowanie znaków na szkle). Cechowacz działa ręcznie lub z użyciem maszyn, stosując techniki takie jak rytowanie, wytrawianie czy nanoszenie wzorów zgodnych z normami.

W praktyce oznacza to nanoszenie oznaczeń na miarkach szklanych, termometrach, manometrach, pojemnikach metalowych czy elementach ceramicznych. Precyzja i czytelność znaków muszą odpowiadać wymogom norm jakościowych i metrologicznych.

Obowiązki cechowacza skal i znaków

Do kluczowych obowiązków należą:

• oznaczanie skal pomiarowych – trwałe nanoszenie podziałek, cyfr i znaków wskazujących pojemność, temperaturę lub gęstość cieczy na wyrobach szklanych i metalowych;
• znakowanie dekoracyjne – wykonywanie kresek, liczb, napisów lub rysunków na powierzchni szkła metodą grawerowania, rytowania lub wytrawiania;
• kontrola jakości – ocena zgodności oznaczeń z normami normalizacyjnymi i jakościowymi, w tym pomiar precyzji skal;
• przygotowanie materiałów – czyszczenie powierzchni, dobór narzędzi i farb do znakowania;
• obsługa sprzętu – używanie ręcznych narzędzi, laserów lub maszyn do grawerowania, z uwzględnieniem bezpieczeństwa (np. ochrona przed pyłami szklanymi).

Cechowacz współpracuje z operatorami urządzeń szklarskich i galwanizerami, nadzorując etapy dekoracji i kalibracji.

Wymagania i kwalifikacje

Aby pracować jako cechowacz, potrzebne są:

• wykształcenie – zazwyczaj zasadnicze zawodowe lub średnie branżowe w zakresie szklarstwa, metalurgii lub ceramiki; kursy zawodowe w ramach klasyfikacji 731601;
• umiejętności techniczne – precyzja manualna, znajomość technik grawerowania, rysowania i wytrawiania; umiejętność obsługi narzędzi pomiarowych;
• wiedza specjalistyczna – normy jakościowe dla wyrobów szklanych i metalowych, podstawy metrologii (pomiarów);
• zdrowie i predyspozycje – dobry wzrok (obciążenie wzrokiem), odporność na czynniki chemiczne, pyły i promieniowanie laserowe; badania BHP wskazują na ryzyka takie jak pyły szklane czy substancje chemiczne.

Formalne studia wyższe nie są wymagane, natomiast doświadczenie praktyczne jest kluczowe.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Ścieżka kariery zaczyna się od praktykanta lub pomocnika w hucie szkła czy firmie metalowej, przechodząc do samodzielnego cechowacza (kod 731601). Możliwy awans na mistrza produkcji, nadzorcę zmianowego lub role pokrewne, takie jak grawer szkła (731604), rzeźbiarz szkła (731607) czy galwanizer (731602).

Rozwój obejmuje:

• kursy BHP i oceny ryzyka zawodowego,
• szkolenia z nowych technologii (np. laserowe grawerowanie),
• certyfikaty branżowe w galwanotechnice czy szklarstwie.

Perspektywy zatrudnienia są stabilne w niszowych branżach, z możliwością pracy freelance lub w małych warsztatach.

Gdzie pracować – firmy i branże

Cechowacz skal i znaków zatrudniany jest głównie w:

Możliwa jest praca w dużych zakładach produkcyjnych, małych manufakturach jubilerskich czy laboratoriach wyposażenia pomiarowego. Popyt na specjalistów wynika m.in. z wymogów unijnych dotyczących oznakowania wyrobów.

Ryzyka zawodowe i bezpieczeństwo

Praca wiąże się z ekspozycją na pyły szklane, czynniki chemiczne (np. kwasy do wytrawiania), promieniowanie laserowe i obciążenie wzrokiem. Zalecane oceny ryzyka (ORZ) obejmują stosowanie środków ochrony indywidualnej, właściwą wentylację i przestrzeganie procedur BHP.

Zawód cechowacza łączy rzemiosło z wysoką precyzją i pozostaje niezbędny tam, gdzie liczy się trwałe i normatywne oznakowanie wyrobów.