Bioinżynier – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla bioinżyniera to 213104.

Najczęściej stosowane kody PKD dla działalności bioinżynieryjnej to:

• PKD 21.20.Z – produkcja leków i wyrobów farmaceutycznych;
• PKD 32.50.Z – produkcja urządzeń medycznych;
• PKD 72.11.Z – badania w biotechnologii;
• PKD 72.19.Z – badania w naukach przyrodniczych i technicznych;
• PKD 84.12.Z – kierowanie w ochronie zdrowia i usługach społecznych.

Bioinżynier prowadzi prace badawcze i wdrożeniowe związane z wykorzystywaniem systemów biologicznych w produkcji przemysłowej, ochronie środowiska, ochronie zdrowia i rolnictwie. Projektuje i nadzoruje procesy biotechnologiczne, rozwiązując techniczne i ekonomiczne problemy tych procesów.

Czym zajmuje się bioinżynier?

Bioinżynieria łączy biologię z inżynierią, koncentrując się na optymalizacji procesów biochemicznych i mikrobiologicznych, tworzeniu nowych technologii oraz projektowaniu aparatury, takiej jak bioreaktory czy urządzenia diagnostyczne i terapeutyczne.

Bioinżynierowie pracują z organizmami żywymi lub ich składnikami – drobnoustrojami, kulturami komórkowymi, białkami, enzymami, DNA i RNA – w procesach biosyntezy, biotransformacji, bioutylizacji oraz modyfikacji genetycznej.

Zawód ma charakter interdyscyplinarny i obejmuje prace nad bioproduktami stosowanymi w leczeniu, przemyśle spożywczym, kosmetyce, ochronie środowiska i energetyce. Różni się od profesji inżyniera biomedycznego, który skupia się głównie na urządzeniach medycznych i ich obsłudze (np. protezy, systemy obrazowania).

Obowiązki bioinżyniera

Zakres zadań obejmuje prace laboratoryjne, projektowe i nadzór przemysłowy. Najczęstsze obowiązki to:

• badania i eksperymenty – prowadzenie badań w celu uzyskania nowych informacji, testowania hipotez i rozwiązywania problemów związanych z wykorzystywaniem organizmów żywych; projektowanie i realizacja eksperymentów;
• materiał biologiczny – pozyskiwanie, zabezpieczanie i przechowywanie próbek do badań zgodnie z procedurami jakości i bezpieczeństwa;
• diagnostyka i inżynieria genetyczna – udział w rozwoju diagnostyki genetycznej i terapii genowej; projektowanie organizmów i bioproduktów z użyciem biologii molekularnej i inżynierii genetycznej;
• rozwój biotechnologii i środowiska – opracowywanie lub modyfikowanie biotechnologii do produkcji leków, szczepionek, żywności, pasz, kosmetyków, detergentów, nawozów biologicznych, biopaliw i tworzyw biodegradowalnych; badania nad oczyszczaniem wody, ścieków i utylizacją odpadów;
• optymalizacja procesów i kontrola jakości – doskonalenie wskaźników technicznych, ekonomicznych i ekologicznych; obsługa bioreaktorów, izolacja, modyfikacja i oczyszczanie produktów; wdrażanie kontroli jakości;
• dokumentacja i aparatura – przygotowywanie instrukcji, ekspertyz, analiz techniczno‑ekonomicznych i raportów; projektowanie aparatury biotechnologicznej oraz urządzeń medycznych;
• zarządzanie i współpraca – kierowanie zespołami badawczymi i produkcyjnymi, szkolenie pracowników, współpraca z placówkami naukowymi i przemysłem;
• publikacje i prezentacje – publikowanie artykułów naukowych oraz prezentowanie wyników na konferencjach.

Bioinżynierowie na bieżąco śledzą literaturę specjalistyczną i ściśle przestrzegają regulacji prawnych w biotechnologii.

Wymagania edukacyjne i kompetencje

Aby zostać bioinżynierem, wymagane są studia wyższe na kierunkach takich jak bioinżynieria, biotechnologia lub pokrewne (np. inżynieria chemiczna z biotechnologią). Programy obejmują biologię molekularną, inżynierię genetyczną, chemię, fizykę, matematykę i inżynierię procesową. Praktyki zawodowe są kluczowe dla zdobycia doświadczenia z bioreaktorami i aparaturą.

Kluczowe kompetencje obejmują:

• wiedzę z biotechnologii, biochemii i mikrobiologii – zrozumienie procesów komórkowych i molekularnych oraz ich zastosowań w przemyśle;
• umiejętności laboratoryjne – projektowanie eksperymentów, analiza danych i walidacja metod;
• kompetencje techniczne – obsługa bioreaktorów, projektowanie w CAD, programowanie (np. MATLAB, Python);
• umiejętności miękkie – praca zespołowa, rozwiązywanie problemów, etyka zawodowa, komunikacja wyników badań.

Certyfikaty z zakresu bezpieczeństwa biologicznego oraz GMP (Dobra Praktyka Wytwarzania) stanowią istotny atut w przemyśle.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Karierę zwykle rozpoczyna się od stanowisk juniorskich w laboratoriach badawczych, następnie przechodzi do roli specjalisty ds. procesów biotechnologicznych, a z czasem do kierownika projektów lub laboratorium. Z doświadczeniem możliwe są awanse na menedżera B+R (R&D), dyrektora zakładu produkcyjnego lub konsultanta.

Rozwój obejmuje studia magisterskie, doktoraty i specjalizacje (np. bioinformatyka, inżynieria genetyczna). Udział w konferencjach, publikacje oraz projekty unijne (np. Horizon Europe) przyspieszają karierę. Coraz częściej bioinżynierowie zakładają własne start‑upy biotechnologiczne.

Gdzie pracuje bioinżynier? Branże i firmy

Bioinżynierowie znajdują zatrudnienie w sektorach zgodnych z powyższymi kodami PKD, między innymi w następujących obszarach:

Rynek pracy jest dynamiczny, a zapotrzebowanie na specjalistów biotech w Polsce rośnie, zwłaszcza w klastrach innowacji, m.in. w Krakowie.

Perspektywy i wyzwania

Zawód bioinżyniera oferuje stabilność dzięki szybkiemu rozwojowi biotechnologii (np. platformy mRNA w szczepionkach, zielona energia). Wyzwania obejmują tempo postępu naukowego, złożone regulacje (EMA, FDA) oraz kwestie etyczne (np. edycja genów). Potencjał zarobkowy jest wysoki w B+R i przemyśle, a poziom wynagrodzenia w dużej mierze zależy od doświadczenia i specjalizacji.