Bioinformatyk – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla bioinformatyka: 213109. Pasujące kody PKD to 21.20.Z (produkcja leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych) oraz 72.11.Z (badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie biotechnologii).

Najczęściej stosowane klasyfikacje i kody dla zawodu bioinformatyka:

Bioinformatyk łączy biologię, informatykę i matematykę, aby zamieniać złożone dane biologiczne w konkretne wnioski naukowe i kliniczne. Pracuje z danymi medycznymi i biochemicznymi, tworzy bazy genów i mutacji, a także wspiera diagnostykę chorób genetycznych przy użyciu markerów DNA. Współpracuje z laboratoriami genetycznymi, firmami farmaceutycznymi oraz producentami sprzętu diagnostycznego.

Czym zajmuje się bioinformatyk?

Bioinformatyka to dziedzina na styku biologii obliczeniowej, informatyki i matematyki, która koncentruje się na gromadzeniu, przetwarzaniu i interpretacji danych biologicznych (np. sekwencji DNA, białek, struktur molekularnych). Algorytmy i modele obliczeniowe pozwalają wykrywać wzorce, przewidywać funkcje genów i modelować procesy biologiczne.

Bioinformatycy budują i utrzymują bazy danych zawierające informacje o strukturach białkowych, sekwencjach nukleotydowych, funkcjach genów oraz szlakach metabolicznych. Ich praca ma kluczowe znaczenie dla medycyny spersonalizowanej, odkrywania nowych leków i terapii celowanych.

Obowiązki i zadania zawodowe bioinformatyka

Bioinformatycy realizują szeroki zakres zadań, łączących analizę biologiczną z narzędziami informatycznymi:

• projektowanie i tworzenie oprogramowania oraz technologii do analizy danych biologicznych,
• prowadzenie badań i analiz danych biologicznych z użyciem narzędzi informatycznych,
• katalogowanie informacji biologicznych i wyszukiwanie sekwencji genów w bazach danych,
• mapowanie genomu oraz analiza materiału genetycznego w celu identyfikacji mutacji i chorób genetycznych z użyciem markerów DNA,
• przeprowadzanie genotypowania w poszukiwaniu genów odpowiedzialnych za choroby,
• modelowanie układów biologicznych, w tym przestrzennych modeli cząsteczek i systemów biologicznych,
• opracowywanie algorytmów do analizy sekwencji oraz analiza DNA mitochondrialnego,
• współpraca z poradniami i laboratoriami genetycznymi (badania prenatalne, nosicielstwo, ojcostwo) oraz laboratoriami kryminalistycznymi,
• stosowanie nowoczesnych technik informatycznych do rozwiązywania problemów nauk przyrodniczych,
• prowadzenie zajęć dydaktycznych z bioinformatyki oraz projektowanie niestandardowych analiz danych biologicznych,
• uczestnictwo w szkoleniach i warsztatach, publikowanie wyników oraz udział w kongresach i konferencjach,
• prezentacja wyników na spotkaniach wewnętrznych i zewnętrznych.

W różnych systemach operacyjnych bioinformatycy projektują bazy danych, tworzą algorytmy procesów biologicznych i budują oprogramowanie do analiz „omicznych”.

Wymagania i potrzebne umiejętności

Aby zostać bioinformatykiem, zwykle wymagane jest wykształcenie wyższe (bioinformatyka, biotechnologia, biologia, informatyka), często uzupełnione studiami podyplomowymi łączącymi elementy medycyny i IT. Kluczowe kompetencje to:

• zaawansowana znajomość programowania (np. Python, R) i narzędzi do analizy danych biomedycznych,
• umiejętność projektowania baz danych i zarządzania informacją biologiczną,
• analityczne myślenie oraz łączenie metod matematycznych ze statystyką i technologiami IT,
• zdolność szybkiego uczenia się nowych narzędzi i pracy w interdyscyplinarnych zespołach,
• wiedza z obszarów: genomika, proteomika, transkryptomika, modelowanie biomolekularne.

Absolwenci są przygotowani do pracy z dużymi, złożonymi zbiorami danych i przekuwania ich w użyteczne wnioski dla nauki oraz kliniki.

Ścieżka kariery i rozwoju

Karierę rozpoczyna się zwykle od studiów licencjackich lub magisterskich z bioinformatyki i kierunków pokrewnych, a następnie rozwija poprzez studia II stopnia, podyplomowe, szkolenia i udział w projektach badawczych. Możliwe specjalizacje i stanowiska:

Rozwój przyspiesza udział w projektach „omicznych” i interdyscyplinarnych zespołach łączących wet-lab z analizą danych.

Gdzie pracuje bioinformatyk – branże i firmy

Bioinformatycy znajdują zatrudnienie w dynamicznie rozwijających się sektorach:

• Placówki naukowe, kliniki, szpitale i laboratoria badawcze – analiza danych genetycznych i medycznych;
• Firmy farmaceutyczne i biotechnologiczne – rozwój leków i badania genomiczne (PKD 72.11.Z);
• Producenci sprzętu laboratoryjnego i diagnostycznego – współtworzenie narzędzi analitycznych i pipeline’ów;
• Sektor informatyczny i medyczny – systemy IT w medycynie, analiza danych klinicznych;
• Uniwersytety i instytuty badawcze – projekty badawcze oraz dydaktyka;
• Laboratoria kryminalistyczne i genetyczne – identyfikacja materiału genetycznego (badania prenatalne, ojcostwo);
• Biogospodarka i nauki rolnicze – analiza genomów roślin i mikroorganizmów.

Popyt na bioinformatyków rośnie w Polsce i na świecie, a umiejętność interpretacji danych sprawia, że absolwenci łatwo znajdują zatrudnienie w medycynie, farmacji i biotechnologii.