Barista – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla baristy to 513201.

Do najczęściej wybieranych kodów PKD dla działalności baristycznej należą:

• 10.83.Z – przetwórstwo herbaty i kawy;
• 56.29.Z – pozostała usługowa działalność gastronomiczna;
• 56.30.Z – przygotowywanie i podawanie napojów;
• 56.10.A – restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne;
• 98.10.Z – gospodarstwa domowe produkujące wyroby na własne potrzeby;
• 97.00.Z – gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników;
• 98.20.Z – gospodarstwa domowe świadczące usługi na własne potrzeby.

Czym zajmuje się barista?

Barista to specjalista od kawy, który łączy elementy pracy produkcyjnej, usługowej i artystycznej. Głównym celem jego pracy jest parzenie, podawanie kawy oraz przygotowywanie napojów kawowych, w tym koktajli na bazie kawy. Dobiera odpowiedni gatunek, proporcje składników i metodę parzenia zgodnie z wymaganiami gościa, przygotowując m.in. kawy wielowarstwowe, z dodatkami czy techniką Latte Art, które wyróżniają się nie tylko smakiem, ale i efektem wizualnym.

Barista obsługuje klientów, doradza w wyborze napojów, propaguje kulturę picia kawy i dzieli się wiedzą o walorach smakowych, akcesoriach oraz sposobach parzenia. Odpowiada za utrzymanie norm jakościowych, ocenę organoleptyczną produktów, czystość stanowiska, sprzęt oraz wizerunek lokalu. Zajmuje się też przyjmowaniem dostaw, rozliczaniem surowców i prowadzeniem dokumentacji.

Zakres obowiązków baristy

Obowiązki baristy są różnorodne i obejmują zarówno przygotowanie napojów, jak i obsługę klienta oraz zarządzanie stanowiskiem pracy. Pełna lista kluczowych zadań to:

• przyjmowanie i przechowywanie kawy, produktów oraz półproduktów z menu lokalu,
• obsługiwanie urządzeń i maszyn gastronomicznych, w tym ekspresów ciśnieniowych i przelewowych, oraz ich konserwacja,
• przygotowywanie, serwowanie i sprzedaż kawy (np. espresso, americano, cappuccino, latte, Irish coffee), napojów kawowych gorących i zimnych oraz deserów kawowych,
• tworzenie receptur i kompozycji kawowych na indywidualne zamówienia, w tym kaw artystycznych z techniką Latte Art lub Cappuccino Art,
• doradzanie gościom w wyborze kawy, dopasowywanie do potraw i oczekiwań smakowych, przekazywanie wiedzy o kawie,
• obsługa kasy fiskalnej, przyjmowanie zamówień i rozliczanie sprzedaży,
• propagowanie kultury picia kawy oraz dbanie o prezencję i pozytywny kontakt z klientami,
• organizacja stanowiska pracy: sprawdzanie czystości, przygotowanie baru (otwieranie szuflad, lodówek, włączanie zmywarki), sprzątanie i dezynfekcja na koniec zmiany,
• przestrzeganie zasad BHP, ochrony ppoż., HACCP, ergonomii oraz procedur sanitarnych,
• przyjmowanie dostaw, sprawdzanie dat ważności, wypełnianie raportów i dokumentacji wewnętrznej.

Codzienna rutyna obejmuje otwarcie i zamknięcie baru, kontrolę jakości kawy (świeżość ziaren, mielenie) oraz współpracę z kelnerami i kierownikami.

Wymagania i kwalifikacje

Zawód baristy może wykonywać osoba z wykształceniem zasadniczym zawodowym lub średnim, bez względu na profil szkoły. Najczęściej umiejętności zdobywa się poprzez praktyczne przyuczenie i doświadczenie zawodowe. Wymagane są:

• znajomość języka obcego na poziomie podstawowym,
• aktualna książeczka zdrowia sanitarno-epidemiologiczna,
• dobry smak, powonienie, zdolność rozróżniania barw oraz brak przeciwwskazań zdrowotnych (np. przy niektórych niepełnosprawnościach ruchowych),
• sprawność fizyczna: praca stojąca, lekka, ale wymagająca precyzji.

Barista musi znać zasady BHP, HACCP, obsługę sprzętu, łączenie smaków i aktualne trendy kawowe. Na rynku dostępne są kursy baristyczne w szkołach gastronomicznych, firmach prywatnych i urzędach pracy, które uczą podstaw parzenia i Latte Art.

Gdzie pracować jako barista? Branże i firmy

Baristę zatrudniają głównie kawiarnie, bary kawowe, restauracje i hotele, a praca możliwa jest także w gastronomii (PKD 56.xx), przetwórstwie kawy czy nawet w gospodarstwach domowych.

Najczęstsze miejsca pracy to:

• kawiarnie i bary kawowe,
• restauracje i hotele,
• sieci kawowe i franczyzy,
• food trucki i mobilne bary kawowe,
• firmy cateringowe oraz eventy,
• palarnie i przetwórstwo kawy,
• gospodarstwa domowe (usługi prywatne).

Nadzór nad pracą sprawuje zwykle starszy barista lub kierownik zmiany, z odpowiedzialnością majątkową za sprzęt i towar.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Wejście w zawód następuje przez staże lub kursy podstawowe. Z doświadczeniem barista awansuje na starszego baristę, kierownika zmiany, a potem menedżera kawiarni lub roastmastera (specjalistę od palenia kawy). Ciągły rozwój wymaga udziału w szkoleniach branżowych, mistrzostwach baristów i śledzenia trendów (np. nowe mieszanki, zrównoważona kawa).

Zawód rozwija umiejętności miękkie (obsługa klienta) i artystyczne, otwierając drzwi do gastronomii, biznesu kawowego czy własnych kawiarni. Wymaga pasji do kawy i elastyczności (zmiany, weekendy).