Automatyk sterowania ruchem kolejowym – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS – 742101

Kody PKD – zestawienie najczęściej powiązanych działalności z zawodem automatyka sterowania ruchem kolejowym:

Czym zajmuje się automatyk sterowania ruchem kolejowym?

Automatyk sterowania ruchem kolejowym to specjalista odpowiedzialny za bezpieczeństwo podróżnych i przewożonych towarów, który instaluje, utrzymuje, nadzoruje i diagnozuje systemy sterowania ruchem pociągów.

To praca na styku automatyki, telekomunikacji i IT, gdzie kluczowa jest niezawodność i precyzja działania urządzeń. Specjalista łączy wiedzę techniczną z praktyką terenową oraz dba o bezawaryjne funkcjonowanie infrastruktury krytycznej.

W codziennej pracy samodzielnie prowadzi montaż i eksploatację urządzeń sterowania ruchem kolejowym oraz systemów sygnalizacji na przejazdach kolejowo-drogowych, działając zarówno na stacjach, jak i liniach kolejowych.

Główne obowiązki i zakres prac

Automatyk sterowania ruchem kolejowym wykonuje następujące zadania zawodowe, podzielone na kluczowe obszary działań:

Prace montażowe i eksploatacyjne

W tym obszarze specjalista odpowiada za montaż, uruchomienia i bieżącą obsługę urządzeń SRK:

• montowanie, obsługiwanie i eksploatowanie podzespołów i zespołów urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacjach, liniach kolejowych i na przejazdach kolejowych,
• montowanie urządzeń zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowo-drogowych,
• montowanie urządzeń zasilających systemy sterowania ruchem kolejowym,
• budowanie i eksploatowanie sieci zasilających urządzenia sterowania ruchem kolejowym.

Prace diagnostyczne i konserwacyjne

Poniżej przykładowe zadania związane z utrzymaniem sprawności technicznej:

• diagnozowanie oraz utrzymywanie w sprawności technicznej urządzeń sterowania ruchem kolejowym,
• utrzymywanie w sprawności technicznej urządzeń zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowo-drogowych,
• utrzymywanie i eksploatowanie urządzeń zasilających systemy sterowania ruchem kolejowym,
• wykonywanie napraw bieżących, remontów, pomiarów i regulacji urządzeń,
• kwalifikowanie urządzeń sterowania ruchem kolejowym do remontu.

Prace dokumentacyjne i techniczne

Obowiązki w tym zakresie obejmują przygotowanie i prowadzenie pełnej dokumentacji technicznej:

• czytanie i wykonywanie rysunków technicznych elementów, podzespołów i zespołów urządzeń,
• czytanie i wykonywanie planów schematycznych urządzeń sterowania ruchem na stacjach,
• prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej i technicznej urządzeń sterowania ruchem kolejowym,
• analizowanie działania obwodów sygnałowych i interpretowanie stanów w przypadku uszkodzeń.

Prace pomiarowe i kontrolne

Kontrola jakości i bezpieczeństwa pracy urządzeń SRK obejmuje m.in.:

• wykonywanie pomiarów i prób w czynnych urządzeniach sterowania ruchem kolejowym oraz w czasie ich budowy i przebudowy,
• ocenianie ogólnego stanu technicznego toru i rozjazdów w zakresie związanym z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym,
• instalowanie i sprawdzanie urządzeń ochrony przeciwporażeniowej.

Obsługa systemów informatycznych

Automatyk SRK pracuje również z systemami IT wspierającymi eksploatację i nadzór:

• obsługiwanie systemów informatycznych związanych z eksploatacją urządzeń sterowania ruchem kolejowym,
• nadzorowanie pracy systemów urządzeń zdalnego sterowania ruchem kolejowym,
• przygotowywanie danych wejściowych do systemów informatycznych sterowania ruchem.

Zadania organizacyjne i bezpieczeństwa

Zakres odpowiedzialności obejmuje także organizację pracy i nadzór:

• organizowanie prac podczas budowy, przebudowy, konserwacji, przeglądów okresowych i badań diagnostycznych urządzeń sterowania ruchem kolejowym,
• zabezpieczanie stanu urządzeń po wypadku lub wydarzeniu kolejowym,
• kierowanie robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie w specjalności: linie, węzły i stacje kolejowe,
• kierowanie i nadzorowanie pracy podległego personelu przy utrzymaniu urządzeń sterowania ruchem.

Wymagania i kwalifikacje

Aby pracować w tym zawodzie, niezbędne są formalne kwalifikacje zawodowe oraz certyfikaty kolejowe, potwierdzające przygotowanie do pracy z infrastrukturą krytyczną.

Kwalifikacja zawodowa – absolwent szkoły kształcącej w zawodzie uzyskuje kwalifikację TKO.02 – Montaż i eksploatacja urządzeń i systemów sterowania ruchem kolejowym. Świadectwo lub dyplom potwierdza posiadanie kwalifikacji kolejowych i umożliwia pracę m.in. w jednostkach eksploatacyjnych PKP oraz warsztatach naprawczych.

Wymagana wiedza techniczna – specjalista powinien biegle znać następujące obszary:

• systemów ERTMS (Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym) i jego składowych: GSM-R oraz ETCS,
• urządzeń sterowania ruchem kolejowym (mechanicznych, przekaźnikowych, elektromechanicznych),
• czujników torowych i urządzeń samoczynnej sygnalizacji,
• systemów zasilających i bezpieczeństwa,
• nowoczesnych systemów informatycznych oraz łączności światłowodowej i bezprzewodowej.

Predyspozycje osobiste – w pracy kluczowe są kompetencje miękkie i postawa probezpieczeństwowa:

• odpowiedzialność za bezpieczeństwo,
• zdolność do pracy w zespole i pod nadzorem,
• umiejętności analityczne i precyzja,
• zainteresowanie technologią i automatyką,
• zdolność do ciągłego dokształcania się w branży.

Ścieżka kariery i rozwoju

Zawód oferuje wyraźną ścieżkę rozwoju – od stanowisk technicznych po role projektowe i kierownicze.

Początek kariery – absolwenci szkół kształcących w tym zawodzie zwykle rozpoczynają jako technicy pod opieką doświadczonych specjalistów, zdobywając praktykę na stacjach i liniach kolejowych.

Rozwój specjalizacji – wraz z doświadczeniem możliwe jest pogłębianie kompetencji w wybranych obszarach:

• specjalizacji w konkretnych systemach sterowania (mechanicznych, elektronicznych, cyfrowych),
• rozszerzania umiejętności w obsłudze nowoczesnych systemów ERTMS/ETCS,
• pogłębiania wiedzy w zakresie systemów informatycznych i telematyki,
• uzyskiwania uprawnień do pracy na stanowiskach wymagających wyższych kwalifikacji.

Możliwości awansu – praktyka i dodatkowe uprawnienia otwierają drogę do ról o większej odpowiedzialności:

• stanowiska kierownicze w działach eksploatacji urządzeń sterowania ruchem,
• funkcje koordynatora lub inżyniera nadzoru w projektach modernizacji systemów,
• stanowiska szkoleniowca dla pracowników o niższych kwalifikacjach,
• przejście do obszarów: projektowania, doradztwa technicznego, kontroli jakości.

Sektory i branże zatrudnienia

Specjaliści są poszukiwani przez przewoźników, zarządców infrastruktury oraz firmy automatyki kolejowej. Poniżej przykładowe obszary zatrudnienia:

Transport publiczny – praca przy utrzymaniu i eksploatacji infrastruktury oraz taboru:

• jednostki eksploatacyjne PKP (Polskie Koleje Państwowe),
• firmy operujące pociągami pasażerskimi i towarowymi,
• spółki zajmujące się transportem międzymiastowym.

Przemysł kolejowy – produkcja, serwis i modernizacje:

• warsztaty naprawcze w kolejowych zakładach automatyki,
• firmy zajmujące się produkcją lokomotyw i taboru szynowego,
• zakłady specjalizujące się w urządzeniach sterowania ruchem.

Sektory pokrewne – integracja systemów i konsulting techniczny:

• firmy zajmujące się automatyką i telematyką,
• dostawcy systemów informatycznych dla transportu,
• przedsiębiorstwa zajmujące się bezpieczeństwem na przejazdach kolejowych,
• podmioty świadczące usługi konsultingowe w transporcie kolejowym.

Perspektywy zatrudnienia – zawód cechuje stabilny popyt na rynku pracy, wspierany modernizacją infrastruktury, wdrożeniami nowych systemów sterowania i rosnącymi wymaganiami bezpieczeństwa. Praca dostępna jest zarówno w terenie, jak i w biurach projektowych czy działach utrzymania ruchu.