Kody i klasyfikacje dla zawodu aktora
Kod zawodu ZUS dla aktora to 265501. Pasujące kody PKD to 90.01.Z (działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych) oraz 78.10.Z (działalność związana z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników), najczęściej wybierane przez aktorów prowadzących działalność gospodarczą.
Dla szybkiego porównania zestawienie kodów i ich zastosowań:
| Rodzaj | Kod | Opis | Kiedy stosować |
|---|---|---|---|
| ZUS – zawód | 265501 | aktor | przy zgłoszeniu zawodu w ZUS i w dokumentach kadrowych. |
| PKD – działalność | 90.01.Z | działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych | dla jednoosobowej działalności artystycznej (teatr, monodramy, występy). |
| PKD – działalność | 78.10.Z | działalność związana z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników | gdy działalność obejmuje usługi agencji aktorskiej, castingu lub pośrednictwa. |
Kim jest aktor
Aktor to artysta sceniczny, który tworzy i prezentuje role w teatrze, filmie, radiu i telewizji. Buduje postaci, operując głosem, ciałem i wyobraźnią, współpracując z partnerami oraz dostosowując technikę gry do epoki i współczesnych środków wyrazu.
Czym zajmuje się aktor – główne obowiązki i zadania zawodowe
Aktor profesjonalnie kreuje role artystyczne i prezentuje je publicznie w różnych mediach. Praca wymaga pamięciowego opanowania tekstu, melodii lub choreografii oraz wypracowania spójnej koncepcji roli we współpracy z reżyserem i zespołem.
Podstawowe obowiązki obejmują:
- uczestnictwo w próbach, przymiarkach kostiumów i przygotowaniach do występów (charakteryzacja, koncentracja psychiczna),
- występowanie w spektaklach teatralnych – dramatycznych, lalkowych, pantomimicznych – w teatrach stałych lub objazdowych, z powtarzaniem kwestii i działań scenicznych,
- realizowanie ról na planie filmowym – współpraca z reżyserem i operatorem oraz wielokrotne powtórki ujęć do uzyskania pożądanego efektu artystycznego,
- ciągłe doskonalenie warsztatu: ćwiczenia głosowe, psychomotoryczne i fizyczne; opanowywanie tańca, pantomimy i umiejętności specjalnych (np. gra w bilard, język migowy),
- przestrzeganie dyscypliny teatralnej i dyspozycyjności wobec zespołu dla harmonijnej pracy.
Dodatkowe zadania zawodowe, które poszerzają możliwości zarobkowe i ekspozycję artystyczną:
- prowadzenie zajęć dydaktycznych z aktorstwa oraz amatorskich kół teatralnych,
- dubbing w filmach obcojęzycznych i animowanych oraz czytanie dialogów w telewizji,
- realizacja monodramów, występy estradowe i kabaretowe, a także piosenka aktorska,
- udział w reklamach, teledyskach, słuchowiskach radiowych oraz wydarzeniach okolicznościowych w szkołach i domach kultury.
Różnorodność aktywności podkreśla wszechstronność zawodu, łącząc kreatywność z pracą zespołową i odpornością na presję publiczności oraz krytyków.
Wymagania do zostania aktorem
Zawód aktora nie ma formalnych wymogów edukacyjnych na poziomie podstawowym. Sukces zależy przede wszystkim od talentu artystycznego, charyzmy, elastyczności psychofizycznej i umiejętności interpersonalnych. Najczęściej wymagane jest wykształcenie artystyczne: dyplom szkoły policealnej, średniej lub wyższej (np. AST w Krakowie, Akademia Teatralna w Warszawie).
Kluczowe predyspozycje i umiejętności:
- doskonała dykcja oraz kontrola głosu i ciała,
- dobra pamięć, empatia, zdolność improwizacji i analizy psychologicznej postaci,
- wysoka wytrzymałość fizyczna i psychiczna na intensywne próby oraz występy,
- umiejętność pracy w zespole pod presją czasu i oczekiwań artystycznych.
Brak dyplomu nie wyklucza kariery, jednak castingi i konkursy zwykle faworyzują absolwentów szkół artystycznych i specjalistycznych wydziałów aktorskich.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Kariera często zaczyna się od edukacji w szkołach teatralnych, castingów i mniejszych ról w teatrach amatorskich lub studenckich. Początkujący zdobywają doświadczenie także w teatrach objazdowych, dubbingu i reklamach.
Typowa ścieżka wygląda następująco:
- nauka i debiut: szkoły aktorskie oraz role epizodyczne w teatrze lub filmie.
- rozwój: etaty w teatrach instytucjonalnych, kontrakty filmowe, specjalizacje (np. lalkarz – kod ZUS 265502).
- kariera zaawansowana: główne role, reżyseria, działalność dydaktyczna lub solowe projekty (monodramy).
- dywersyfikacja: praca w mediach (TV, radio), reklamie, kabaretach oraz produkcjach międzynarodowych.
Rozwój zawodowy opiera się na:
- ciągłych kursach i treningach (emisja głosu, ruch sceniczny, języki obce),
- networkingu na festiwalach, przeglądach i castingach,
- samodzielnej działalności gospodarczej – np. PKD 90.01.Z dla jednoosobowych teatrów i projektów.
Wyzwania obejmują nieregularne zarobki i dużą konkurencję, dlatego wielu aktorów łączy etat z projektami komercyjnymi lub edukacyjnymi.
Gdzie pracować jako aktor – firmy i branże
Aktorzy znajdują zatrudnienie głównie w sektorze kultury i rozrywki, ale także w mediach i edukacji artystycznej.
Najczęstsze miejsca pracy to:
- teatry publiczne i prywatne – instytucje kultury, teatry objazdowe i lalkowe;
- stacje TV, rozgłośnie radiowe i wytwórnie filmowe – role serialowe, dubbing, reklamy;
- agencje aktorskie i eventowe – estrady, kabarety, promocje;
- szkoły i domy kultury – warsztaty, akademie, projekty edukacyjne;
- samodzielna działalność – monodramy, piosenka aktorska, produkcje autorskie.
Dostępne są różne formy współpracy: umowa o pracę, umowy cywilnoprawne lub B2B (najczęściej z PKD 90.01.Z).
Zobacz też:
Administrator baz danych, Administrator nieruchomości, Administrator produkcji filmowej, Administrator produkcji filmowej i telewizyjnej, Administrator stron internetowych, Administrator systemów komputerowych, Administrator systemów poczty elektronicznej, Administrator zintegrowanych systemów zarządzania, Adwokat, Agent celny, Agent do spraw pozyskiwania gruntów, Agent do spraw zakupów, Agent klarujący, Agent ubezpieczeniowy, Agrochemik, Akredytowany asystent parlamentarny, Akrobata, Aktor cyrkowy, Aktor lalkarz, Aktor scen muzycznych, Aktuariusz, Akupunkturzysta, Akwizytor, Alpinista przemysłowy, Analityk baz danych (data scientist), Analityk biznesowy, Analityk doświadczenia użytkowników (user experience analyst), Analityk finansowy, Analityk giełdowy, Analityk informacji i raportów medialnych, Analityk inwestycyjny, Analityk kredytowy, Analityk kryminalny, Analityk pracy, Analityk ruchu na stronach internetowych, Analityk sieci komputerowych, Analityk systemów teleinformatycznych, Analityk trendów rynkowych (cool hunter), Andragog, Animator czasu wolnego młodzieży (pracownik młodzieżowy), Animator gospodarczy do spraw przedsiębiorczości, Animator gospodarczy do spraw rozwoju regionalnego, Animator kultury, Animator rekreacji i organizacji czasu wolnego, Animator rynku książki, Ankieter, Antropolog, Antykwariusz, Aparatowy procesów chemicznych, Aparatowy produkcji drożdży, Aparatowy produkcji octu, Aparatowy produkcji wyrobów maczanych, Archeolog, Architekt, Architekt cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity architect), Architekt krajobrazu, Architekt stron internetowych, Architekt wnętrz, Architekt zieleni wewnątrz budynków, Archiwista, Archiwista dokumentów elektronicznych, Archiwista zakładowy, Arkadownik, Arteterapeuta, Artysta fotografik, Artysta grafik, Artysta malarz, Artysta rzeźbiarz, Astrofizyk, Astrolog, Astronom, Asystent do spraw księgowości, Asystent do spraw statystyki, Asystent do spraw wydawniczych, Asystent dyrektora, Asystent edukacji romskiej, Asystent fryzjera, Asystent kierownika produkcji filmowej / telewizyjnej, Asystent międzykulturowy, Asystent nauczyciela dziecka cudzoziemca, Asystent nauczyciela przedszkola, Asystent nauczyciela w szkole, Asystent operatora dźwięku, Asystent operatora obrazu, Asystent osobisty (concierge), Asystent osoby niepełnosprawnej, Asystent parlamentarny, Asystent prawny, Asystent prokuratora, Asystent przetwarzania danych, Asystent radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Asystent reżysera filmowego, Asystent rodziny, Asystent sędziego, Asystent techniczny realizatora dźwięku, Asystent techniczny realizatora programu, Asystent usług pocztowych, Asystent usług telekomunikacyjnych, Asystent zarządu, Asystentka kobiety w czasie ciąży i porodu (doula), Asystentka stomatologiczna, Audiofonolog, Audytor cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity auditor), Audytor energetyczny, Audytor środowiskowy, Audytor/Kontroler, Automatyk, Automatyk sterowania ruchem kolejowym, Autor tekstów i sloganów reklamowych (copywriter)
