Kod zawodu ZUS – 226202
Kody PKD – najczęściej stosowane klasyfikacje działalności dla tej specjalizacji to:
- PKD 86.22.Z – praktyka lekarska specjalistyczna,
- PKD 86.23.Z – praktyka lekarska dentystyczna,
- PKD 86.21.Z – praktyka lekarska ogólna.
Czym zajmuje się chirurg szczękowo-twarzowy?
Lekarz dentysta specjalizujący się w chirurgii szczękowo-twarzowej to specjalista o szerokich kompetencjach, zajmujący się diagnostyką, leczeniem i zapobieganiem schorzeniom jamy ustnej, twarzy oraz szczęk.
To interdyscyplinarna dziedzina łącząca chirurgię stomatologiczną, chirurgię plastyczną i stomatologię, obejmująca zarówno zabiegi ambulatoryjne, jak i procedury wymagające hospitalizacji.
Głównym obszarem działania chirurga szczękowo-twarzowego są operacje ortognatyczne, zabiegi rekonstrukcyjne, leczenie urazów oraz zmian nowotworowych twarzy i czaszki. Specjalista zajmuje się także estetyką twarzy i przywracaniem funkcji narządów żucia, mowy i oddychania.
Zakres zabiegów i procedur
Chirurg szczękowo-twarzowy wykonuje szeroki wachlarz procedur medycznych – poniżej najważniejsze obszary:
Zabiegi chirurgiczne w jamie ustnej i okolicy twarzy
Do najczęstszych należą:
- ekstrakcje zębów, zwłaszcza zatrzymanych, trudno dostępnych lub zaniedbanych,
- usuwanie zębów mądrości,
- resekcje wierzchołków korzeni zębów,
- chirurgiczne usuwanie torbieli i guzów jamy ustnej, zarówno łagodnych, jak i złośliwych,
- wszczepianie implantów stomatologicznych.
Zabiegi urazowe i rekonstrukcyjne
W przypadku urazów i ubytków tkanek specjalista wykonuje:
- leczenie złamań szczęk i żuchwy,
- zaopatrywanie urazów twarzoczaszki,
- rekonstrukcje materiału kostnego,
- rekonstrukcje tkanek miękkich i kostnych.
Zabiegi estetyczne i ortognatyczne
W obszarze harmonii rysów i funkcji narządu żucia wykonywane są:
- korekta wad zgryzu (w tym zgryzu otwartego),
- operacje ortognatyczne,
- plastyka powiek,
- poszerzenie szczęki,
- poprawa estetyki twarzy.
Diagnostyka i planowanie
Precyzyjna diagnostyka poprzedza każdy zabieg i obejmuje:
- przeprowadzanie badań stomatologicznych w celu rozpoznania i oceny stanu uzębienia,
- zlecanie badań radiologicznych i ich interpretację,
- zaawansowaną diagnostykę opartą na radiologii stomatologicznej.
Znieczulenie
W zależności od zakresu zabiegu wykonywane są znieczulenia miejscowe, przewodowe lub ogólne.
Obowiązki zawodowe
Lekarz dentysta specjalizujący się w chirurgii szczękowo-twarzowej przejmuje szereg odpowiedzialności klinicznych i organizacyjnych:
Podczas specjalizacji
W trakcie szkolenia specjalizacyjnego do zadań lekarza należą:
- odbywanie specjalizacji zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia pod nadzorem kierownika specjalizacji,
- podejmowanie leczenia pacjentów pod kierunkiem i nadzorem kierownika specjalizacji,
- zaliczanie sprawdzianów i kolokwiów z zakresu specjalizacji,
- zapoznawanie się z organizacją pracy w przychodni lub gabinecie dentystycznym,
- uczestnictwo w kursach i szkoleniach specjalizacyjnych,
- zaliczanie kolokwiów cząstkowych i sprawdzianów umiejętności praktycznych,
- przygotowywanie i publikowanie opracowań naukowych oraz fachowych,
- złożenie egzaminu państwowego i uzyskanie tytułu specjalisty.
W praktyce zawodowej
Po uzyskaniu specjalizacji lekarz realizuje następujące obowiązki:
- zastosowanie w praktyce wiedzy i umiejętności zgodnych z programem szkolenia specjalizacyjnego,
- przeprowadzanie badań stomatologicznych w celu rozpoznania lub kontroli uzębienia,
- wykonywanie zabiegów chirurgicznych w jamie ustnej oraz okolicy twarzowo-szczękowej,
- leczenie chorób stomatologicznych, takich jak ubytki zębowe, wady zgryzu, próchnica, choroby przyzębia i błony śluzowej,
- leczenie braków w uzębieniu metodą protezowania stomatologicznego,
- odbywanie dyżurów dentystycznych oraz udzielanie pomocy w nagłych przypadkach,
- udzielanie porad dentystycznych i edukowanie pacjentów w zakresie higieny jamy ustnej,
- wystawianie recept, orzeczeń lekarskich oraz skierowań do lekarzy specjalistów,
- wnioskowanie o potrzebie rehabilitacji leczniczej lub o niezdolności do pracy,
- prowadzenie dokumentacji medycznej pacjenta zgodnie z obowiązującą procedurą i przepisami prawnymi,
- przygotowywanie opinii, zaświadczeń i wniosków dotyczących leczonych chorych,
- kontynuowanie specjalizacji w ramach posiadanej już specjalizacji I stopnia,
- prowadzenie działań na rzecz promocji zdrowia i zapobiegania chorobom jamy ustnej.
Wymagania kwalifikacyjne i ścieżka kariery
Wymogi edukacyjne
Aby zostać lekarzem dentystą specjalizującym się w chirurgii szczękowo-twarzowej, niezbędne jest:
- Ukończenie studiów – dyplom z zakresu stomatologii lub medycyny dentystycznej;
- Specjalizacja – odbywanie specjalizacji I stopnia w chirurgii szczękowo-twarzowej pod nadzorem kierownika specjalizacji;
- Zawarcie umowy o pracę z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne na czas określony w programie specjalizacji (tzw. „rezydentury”) lub w trybie pozarezydenckim;
- Egzamin państwowy – uzyskanie tytułu specjalisty po złożeniu egzaminu;
- Znajomość przepisów – w tym ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
Ścieżka rozwoju zawodowego
Etap I – studia podstawowe
Po ukończeniu szkoły średniej kandydat ubiega się o przyjęcie na kierunek stomatologia/medycyna dentystyczna na wybranej uczelni medycznej. Studia trwają zwykle 5–6 lat.
Etap II – specjalizacja
Po uzyskaniu dyplomu lekarza dentysty absolwent przystępuje do specjalizacji w chirurgii szczękowo-twarzowej. Specjalizację można odbywać w trybie rezydenckim (z umową o pracę i wynagrodzeniem od podmiotu szkolącego) lub pozarezydenckim (na podstawie umów właściwych dla danej specjalizacji).
Podczas specjalizacji lekarz realizuje m.in. następujące aktywności:
- pracuje pod nadzorem doświadczonego kierownika specjalizacji,
- uczestniczy w praktyce klinicznej,
- zalicza sprawdziany i kolokwia,
- wykonuje samodzielnie zabiegi i procedury medyczne objęte programem szkolenia,
- uczestniczy w szkoleniach i kursach.
Etap III – uzyskanie tytułu specjalisty
Pomyślne złożenie egzaminu państwowego daje prawo do używania tytułu „specjalisty chirurgii szczękowo-twarzowej”.
Etap IV – rozwój zawodowy
Po uzyskaniu specjalizacji lekarz może rozwijać karierę w różnych kierunkach:
- pracować w prywatnych gabinetach dentystycznych,
- pracować w szpitalach i klinikach dentystycznych,
- prowadzić własną praktykę dentystyczną,
- specjalizować się w nowych technikach i metodach leczenia,
- podejmować pracę naukową i dydaktyczną,
- uczestniczyć w dodatkowych szkoleniach i konferencjach zawodowych.
Miejsca pracy i branże zatrudnienia
Lekarz dentysta specjalizujący się w chirurgii szczękowo-twarzowej może pracować w wielu miejscach, w zależności od profilu usług i etapu kariery:
Placówki medyczne publiczne
W sektorze publicznym są to m.in.:
- szpitale dentystyczne i kliniki chirurgii szczękowo-twarzowej,
- przychodnie stomatologiczne,
- ośrodki zdrowia,
- uniwersyteckie kliniki stomatologiczne,
- szpitale chirurgiczne.
Sektor prywatny
W obszarze komercyjnym specjaliści znajdują zatrudnienie w:
- prywatnych gabinetach dentystycznych specjalistycznych,
- klinikach stomatologicznych z oddziałami chirurgii szczękowo-twarzowej,
- centrach chirurgii estetycznej i implantologicznych,
- gabinetach ortodontycznych ze specjalistycznym zapleczem chirurgicznym.
Instytucje akademickie
Ścieżka naukowa i dydaktyczna obejmuje:
- uniwersytety medyczne,
- szkoły doskonalenia zawodowego,
- instytuty badań naukowych.
Inne instytucje
Możliwe są także miejsca pracy w:
- Sanepidzie,
- wojskowych placówkach medycznych,
- więziennictwie,
- straży pożarnej i pogotowiu ratunkowym,
- towarzystwach ubezpieczeniowych.
Umiejętności i kompetencje
Aby pracować efektywnie na stanowisku chirurga szczękowo-twarzowego, lekarz powinien posiadać odpowiednie umiejętności techniczne i cechy osobiste:
Umiejętności techniczne
W praktyce klinicznej kluczowe są:
- precyzja w wykonywaniu zabiegów chirurgicznych,
- zaawansowana wiedza z zakresu radiologii stomatologicznej,
- umiejętność stosowania nowoczesnych technologii, takich jak chirurgia laserowa i techniki rekonstrukcji implantologicznej,
- znajomość anestezjologii i intensywnej terapii,
- umiejętność diagnostyki i planowania zabiegów.
Cechy osobiste
W kontakcie z pacjentem i zespole niezbędne są:
- odpowiedzialność i dbałość o bezpieczeństwo pacjenta,
- cierpliwość i empatia wobec pacjentów,
- umiejętność pracy pod presją,
- komunikatywność,
- zamiłowanie do nauki i rozwoju zawodowego,
- umiejętność pracy w zespole.
Kompetencje społeczne
Współpraca międzydziedzinowa i edukacja pacjentów obejmuje:
- współpracę z innymi specjalistami, takimi jak ortodonci, protetycy, periodontolodzy i onkolodzy,
- udzielanie porad i edukację pacjentów,
- pełnienie roli doradczej i informacyjnej.
Perspektywy zawodowe i wynagrodzenie
Zawód lekarza dentysty – specjalisty chirurgii szczękowo-twarzowej należy do profesji o wysokim popycie na rynku pracy. Specjaliści ci są poszukiwani zarówno w placówkach publicznych, jak i prywatnych.
Czynniki wpływające na wynagrodzenie
Na poziom dochodów wpływają m.in.:
- miejsce pracy (sektor publiczny vs. prywatny),
- doświadczenie zawodowe,
- lokalizacja gabinetu/placówki,
- specjalizacja w dodatkowych procedurach,
- posiadanie własnej praktyki dentystycznej,
- liczba pacjentów i zakres udzielanych usług.
Specjaliści pracujący w sektorze prywatnym zazwyczaj zarabiają więcej niż w placówkach publicznych. Lekarze prowadzący własne gabinety mogą osiągnąć znacznie wyższe dochody, w zależności od lokalizacji i reputacji placówki.
Wymogi prawne i regulacyjne
Praktyka zawodowa chirurga szczękowo-twarzowego regulowana jest przez następujące akty i standardy:
- Ustawę o zawodach lekarza i lekarza dentysty – określającą prawa i obowiązki zawodowe,
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia – w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów,
- Plan szkolenia specjalizacyjnego – określający program i wymagania specjalizacji,
- Kodeks etyki lekarskiej – normujący postępowanie zawodowe,
- RODO – w zakresie ochrony danych osobowych pacjentów,
- przepisy sanitarne i higieniczne – obowiązujące w placówkach medycznych.
Perspektywy przyszłości zawodu
Rosnące zainteresowanie pacjentów procedurami estetycznymi, implantologią oraz leczeniem zaawansowanych przypadków stwarza duże możliwości zawodowe. Dynamiczny rozwój technologii medycznych, takich jak chirurgia laserowa i techniki rekonstrukcji implantologicznej, otwiera nowe ścieżki specjalizacji i rozwoju.
Specjaliści w tej dziedzinie mogą liczyć na:
- stały popyt na rynku pracy,
- możliwość prowadzenia własnej praktyki dentystycznej,
- możliwość specjalizacji w dodatkowych procedurach,
- potencjał zarobkowy na poziomie powyżej średniej,
- możliwość pracy naukowo-dydaktycznej.
Zobacz też:
Laborant biochemiczny, Laborant budowlany, Laborant chemiczny, Laborant mikrobiologiczny, Laborant nasiennictwa, Laborant w hodowli roślin, Laborant w hodowli zwierząt, Laborant weterynaryjny, Lagowacz, Lakiernik, Lakiernik proszkowy, Lakiernik samochodowy, Lakiernik tworzyw sztucznych, Lakiernik wyrobów drzewnych, Latarnik, Legalizator, Legislator, Lekarz, Lekarz – specjalista alergologii, Lekarz – specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, Lekarz – specjalista angiologii, Lekarz – specjalista audiologii i foniatrii, Lekarz – specjalista balneologii i medycyny fizykalnej, Lekarz – specjalista chirurgii dziecięcej, Lekarz – specjalista chirurgii klatki piersiowej, Lekarz – specjalista chirurgii naczyniowej, Lekarz – specjalista chirurgii ogólnej, Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej, Lekarz – specjalista chirurgii plastycznej, Lekarz – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz – specjalista chorób płuc, Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci, Lekarz – specjalista chorób wewnętrznych, Lekarz – specjalista chorób zakaźnych, Lekarz – specjalista dermatologii i wenerologii, Lekarz – specjalista diabetologii, Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz – specjalista endokrynologii, Lekarz – specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, Lekarz – specjalista endokrynologii i diabetologii dziecięcej, Lekarz – specjalista epidemiologii, Lekarz – specjalista farmakologii klinicznej, Lekarz – specjalista gastroenterologii, Lekarz – specjalista gastroenterologii dziecięcej, Lekarz – specjalista genetyki klinicznej, Lekarz – specjalista geriatrii, Lekarz – specjalista ginekologii onkologicznej, Lekarz – specjalista hematologii, Lekarz – specjalista hipertensjologii, Lekarz – specjalista immunologii klinicznej, Lekarz – specjalista intensywnej terapii, Lekarz – specjalista kardiochirurgii, Lekarz – specjalista kardiologii, Lekarz – specjalista kardiologii dziecięcej, Lekarz – specjalista medycyny lotniczej, Lekarz – specjalista medycyny morskiej i tropikalnej, Lekarz – specjalista medycyny nuklearnej, Lekarz – specjalista medycyny paliatywnej, Lekarz – specjalista medycyny pracy, Lekarz – specjalista medycyny ratunkowej, Lekarz – specjalista medycyny rodzinnej, Lekarz – specjalista medycyny sądowej, Lekarz – specjalista medycyny sportowej, Lekarz – specjalista medycyny transportu, Lekarz – specjalista mikrobiologii lekarskiej, Lekarz – specjalista nefrologii, Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neonatologii, Lekarz – specjalista neurochirurgii, Lekarz – specjalista neurologii, Lekarz – specjalista neurologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neuropatologii, Lekarz – specjalista okulistyki, Lekarz – specjalista onkologii i hematologii dziecięcej, Lekarz – specjalista onkologii klinicznej, Lekarz – specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii dziecięcej, Lekarz – specjalista patomorfologii, Lekarz – specjalista pediatrii, Lekarz – specjalista pediatrii metabolicznej, Lekarz – specjalista perinatologii, Lekarz – specjalista położnictwa i ginekologii, Lekarz – specjalista psychiatrii, Lekarz – specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży, Lekarz – specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, Lekarz – specjalista radioterapii onkologicznej, Lekarz – specjalista rehabilitacji medycznej, Lekarz – specjalista reumatologii, Lekarz – specjalista seksuologii, Lekarz – specjalista toksykologii klinicznej, Lekarz – specjalista transfuzjologii klinicznej, Lekarz – specjalista transplantologii klinicznej, Lekarz – specjalista urologii, Lekarz – specjalista urologii dziecięcej, Lekarz – specjalista zdrowia publicznego, Lekarz dentysta, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista epidemiologii, Lekarz dentysta – specjalista ortodoncji, Lekarz dentysta – specjalista periodontologii, Lekarz dentysta – specjalista protetyki stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii dziecięcej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją, Lekarz dentysta – specjalista zdrowia publicznego, lekarz dentysta ze specjalizacją I stopnia, Lekarz ordynator oddziału, Lekarz weterynarii, Lekarz weterynarii – specjalista chirurgii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób drobiu i ptaków ozdobnych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób koni, Lekarz weterynarii – specjalista chorób owadów użytkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób przeżuwaczy, Lekarz weterynarii – specjalista chorób psów i kotów, Lekarz weterynarii – specjalista chorób ryb, Lekarz weterynarii – specjalista chorób trzody chlewnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt futerkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt nieudomowionych, Lekarz weterynarii – specjalista epizootiologii i administracji weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista higieny zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego, Lekarz weterynarii – specjalista prewencji weterynaryjnej i higieny pasz, Lekarz weterynarii – specjalista radiologii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista rozrodu zwierząt, Lekarz weterynarii – specjalista użytkowania i patologii zwierząt laboratoryjnych, Lekarz weterynarii – specjalista weterynaryjnej diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz ze specjalizacją I stopnia, Lektor dialogów filmowych i radiowych, Lektor języka obcego, Licytator, Liczarz, Likwidator szkód, Listonosz, Lobbysta, Logopeda, Ludwisarz, Lustrzarz, Lutowacz, Ładowacz, Ładowacz nieczystości płynnych, Ładowacz nieczystości stałych, Łazienkowa, Łubiankarz
