Kod zawodu ZUS dla kostiumografa to 216302. Pasujące kody PKD to 59.12.Z (działalność postprodukcyjna związana z filmami, nagraniami wideo i programami telewizyjnymi) oraz 90.02.Z (działalność wspomagająca wystawianie przedstawień artystycznych).
Kostiumograf to specjalista odpowiedzialny za opracowywanie projektów kostiumów, fryzur i rekwizytów dla aktorów w filmie, teatrze czy telewizji, dostosowując je do epoki, stylu i wizji artystycznej produkcji.
Czym zajmuje się kostiumograf?
Kostiumograf tworzy spójną koncepcję ubiorów, które wspierają narrację dzieła, ściśle współpracując z reżyserem, scenografem oraz zespołem realizacyjnym. Różni się od projektanta mody tym, że skupia się na realiach historycznych, psychologii postaci i potrzebach artystycznych produkcji, a nie na trendach komercyjnych.
Na początku pracy analizuje scenariusz, scenopis i materiały ikonograficzne, by przygotować dokumentację oraz wykaz kostiumów dla ról pierwszo- i drugoplanowych. Następnie szkicuje projekty, dobiera tkaniny, zdejmuje miary z aktorów i planuje wykonanie.
Nadzoruje cały proces realizacji: szycie, zakupy, wynajem i przeróbki, uczestniczy w przymiarkach oraz akceptuje końcowy efekt. Współpracuje z warsztatami, krawcami i podwykonawcami, sprawując nadzór autorski nad każdym detalem.
Podczas zdjęć dba o ciągłość wizualną postaci i spójność scen, koordynuje ubieranie aktorów, pilnuje napraw, czyszczenia i właściwego przechowywania kostiumów. Po zakończeniu produkcji rozlicza materiały i zwroty z producentem.
Obowiązki kostiumografa
Poniżej zebrano kluczowe zadania w codziennej pracy kostiumografa:
- analizę scenariusza i research historyczny – studiowanie tematu, epoki i wizji reżysera, tworzenie dokumentacji ikonograficznej;
- projektowanie i koncepcja – opracowywanie szkiców kostiumów, fryzur i rekwizytów zgodnych z koncepcją plastyczną;
- dobór materiałów i realizacja – wybór tkanin, zdejmowanie miar, koordynacja szycia i pozyskiwania elementów (wynajem, zakupy);
- nadzór nad produkcją – akceptacja wykonania, przymiarki, poprawki, wycena rekwizytów;
- praca na planie – zapewnienie ciągłości kostiumów, naprawy, konserwacja i bezpieczne przechowywanie;
- współpraca i rozliczenie – konsultacje z zespołem (reżyser, scenograf, charakteryzator), kierowanie pionem kostiumograficznym (asystenci, garderobiani, krawcy) i rozliczenie z producentem.
Kostiumograf jest angażowany przez producenta i podlega jego nadzorowi, ale ma prawo uczestniczyć we wszystkich etapach realizacji.
Wymagania i umiejętności
Aby zostać kostiumografem, potrzebne są następujące kwalifikacje i predyspozycje:
- wykształcenie – studia z zakresu historii sztuki, kostiumologii, projektowania mody, teatru lub filmu; korzystne doświadczenie w krawiectwie lub środowisku produkcyjnym;
- umiejętności techniczne – znajomość mody historycznej, szycia i reperowania; umiejętność szkicowania oraz doboru materiałów;
- umiejętności miękkie – dbałość o szczegóły, świetna organizacja, precyzja w realizacji instrukcji, kreatywność i współpraca zespołowa;
- inne – wiedza z psychologii postaci, historii sztuki i rzemiosła krawieckiego.
Doświadczenie nie zawsze jest wymagane, ale praktyka w teatrze lub filmie znacząco przyspiesza rozwój kariery.
Ścieżka kariery i rozwoju
Kariera zwykle zaczyna się od stanowisk pomocniczych, takich jak kostiumolog lub asystent kostiumografa – obejmują one pomoc w ubieraniu aktorów, naprawach i magazynowaniu kostiumów. Z czasem można awansować na samodzielnego kostiumografa i prowadzić cały pion (drugi kostiumograf, garderobiani, krawcy).
Kluczowe etapy rozwoju wyglądają następująco:
- Praktyki w teatrach, studiach filmowych lub warsztatach krawieckich.
- Studia specjalistyczne (np. na akademiach sztuki) oraz kursy kostiumologii.
- Budowanie portfolio poprzez projekty niezależne lub staże.
- Udział w coraz większych produkcjach filmowych, teatralnych i telewizyjnych, prowadzący do roli głównego kostiumografa przy prestiżowych festiwalach i nagrodach.
Możliwy jest także rozwój w kierunku scenografa, projektanta mody scenicznej lub wykładowcy.
Gdzie pracować jako kostiumograf?
Zawód jest silnie związany z branżą artystyczną i audiowizualną. Oto przykładowe miejsca pracy:
| Branża/firma | Przykłady |
|---|---|
| Film i TV | Studia filmowe, domy produkcji wideo, działy postprodukcji (PKD 59.12.Z). |
| Teatr i spektakle | Teatry dramatyczne, opery, zespoły artystyczne (PKD 90.02.Z). |
| Inne | Festiwale, widowiska telewizyjne, rekonstrukcje historyczne, muzea, eventy tematyczne. |
Praca często ma charakter freelance lub kontraktowy, z nieregularnymi godzinami i wyjazdami na plan.
Perspektywy i wyzwania
Kostiumograf „opowiada historię w szwach i sylwetkach”, realnie wpływając na wiarygodność postaci i emocje widza. Rynek w Polsce rośnie wraz z liczbą seriali i filmów, ale konkurencja jest wysoka, a praca wymaga elastyczności, odporności na presję czasu i pasji do sztuki. Średnie zarobki zależą od projektu – od kilkuset złotych za teatr po dziesiątki tysięcy za film międzynarodowy.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
