Kontroler kolejowy – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS: 214920. Pasujące kody PKD to 49.10.Z (transport kolejowy pasażerski międzymiastowy) oraz 49.20.Z (transport kolejowy towarów).

Kontroler kolejowy nadzoruje bezpieczeństwo ruchu kolejowego w powierzonym rejonie, dbając o płynność i bezpieczeństwo przewozów pasażerskich oraz towarowych. Zawód ten wymaga precyzji, odpowiedzialności i bardzo dobrej znajomości przepisów kolejowych, a specjaliści w tej roli pracują głównie w spółkach zarządzających infrastrukturą i przewozami kolejowymi.

Czym zajmuje się kontroler kolejowy?

Kontroler kolejowy to specjalista odpowiedzialny za monitorowanie i zapewnianie bezpieczeństwa na liniach, stacjach oraz bocznicach manewrowych. Jego działania zapobiegają wypadkom, weryfikują stan techniczny infrastruktury i nadzorują przestrzeganie procedur przez załogi pociągów oraz personel stacji. Zawód łączy inspekcje terenowe z analizą dokumentacji i udziałem w postępowaniach powypadkowych, co czyni go kluczowym dla całego sektora kolejowego w Polsce.

Główne obowiązki i zadania zawodowe

Obowiązki kontrolera kolejowego koncentrują się na bieżącej kontroli i prewencji zagrożeń. Oto najważniejsze z nich:

• kontrola bezpieczeństwa ruchu pociągów – na liniach kolejowych, stacjach i bocznicach manewrowych;
• nadzór nad prowadzeniem ruchu kolejowego – w podległym obszarze, w tym organizacją pracy stacji i realizacją obowiązków przez pracowników;
• sprawdzanie stanu technicznego urządzeń bezpieczeństwa ruchu kolejowego – m.in. sygnalizacji, systemów zabezpieczeń i łączności;
• udział w przejazdach kontrolnych – wspólnie z maszynistami, w celu weryfikacji przestrzegania procedur w praktyce;
• praca w komisjach powypadkowych – także w roli przewodniczącego, z analizą przyczyn wypadków i incydentów;
• kontrola dokumentacji i wyposażenia posterunków kolejowych – oraz prowadzenie własnej dokumentacji z wnioskami pokontrolnymi;
• udział w komisjach egzaminacyjnych – dopuszczających do pracy m.in. dyżurnych ruchu i pracowników manewrowych;
• przestrzeganie przepisów BHP, ochrony przeciwpożarowej i środowiska – stałe monitorowanie zagrożeń i podejmowanie działań korygujących.

Dodatkowe zadania obejmują prowadzenie działalności naukowej w dziedzinie bezpieczeństwa na kolei, a także planowanie kontroli problemowych, audyty wewnętrzne, szkolenia na symulatorach oraz opracowywanie raportów o stanie bezpieczeństwa.

Wymagania i kwalifikacje

Aby zostać kontrolerem kolejowym, potrzebne jest wykształcenie co najmniej średnie techniczne, najlepiej związane z transportem lub koleją. Kluczowe kompetencje to:

• znajomość przepisów prawa kolejowego – w tym zasad prowadzenia ruchu, sygnalizacji oraz zarządzania bezpieczeństwem i ryzykiem;
• wiedza o bezpieczeństwie kolejowym – eksploatacja, infrastruktura oraz analiza wypadków i zdarzeń poważnych;
• umiejętności miękkie – dobra organizacja pracy, działanie pod presją czasu, analityczne myślenie, klarowne przekazywanie wiedzy, samodzielność;
• prawo jazdy kat. B – oraz biegła obsługa programów biurowych, w tym Word i Excel;
• mile widziane doświadczenie – na stanowiskach związanych z ruchem kolejowym.

Wymagana jest gotowość do pracy w zmiennych warunkach i pod presją czasu, a także odpowiedzialność proekologiczna oraz wysoka komunikatywność.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Karierę często rozpoczyna się na stanowiskach operatorskich lub technicznych (np. dyżurny ruchu, maszynista, ustawiacz taboru), co buduje praktyczne doświadczenie. Z czasem, po zdobyciu kwalifikacji i odbyciu specjalistycznych szkoleń (w tym na symulatorach), możliwy jest awans na stanowisko kontrolera.

Rozwój obejmuje:

• uczestnictwo w komisjach egzaminacyjnych i szkoleniach wewnętrznych,
• specjalizację w audytach, raportowaniu lub zarządzaniu ryzykiem,
• prowadzenie badań naukowych i udział w programach poprawy bezpieczeństwa,
• awans na wyższe stanowiska, np. specjalista transportu kolejowego lub menedżer bezpieczeństwa w spółkach kolejowych.

Kandydaci z wykształceniem wyższym (np. transport kolejowy, ekonomia) mają przewagę w ścieżkach menedżerskich.

Gdzie pracować jako kontroler kolejowy?

Zawód jest ściśle związany z branżą kolejową. Główne miejsca zatrudnienia:

Praca dostępna jest głównie w dużych miastach z rozwiniętą siecią kolejową, takich jak Warszawa, Kraków, Łódź czy Poznań. Oferty zwykle obejmują stabilne zatrudnienie oraz benefity, w tym szkolenia i dyżury.