Kod zawodu ZUS: 313504.
Pasujące kody PKD to: 20.13.Z (produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów nieorganicznych) oraz 20.14.Z (produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych).
Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych to specjalista odpowiedzialny za nadzór nad pracą maszyn i urządzeń w procesach odlewniczych, zapewniając zgodność z dokumentacją techniczną, procedurami oraz normami BHP. Jego rola obejmuje kontrolę parametrów, konserwację i eliminację wad produkcyjnych w odlewniach metali.
Czym zajmuje się kontroler urządzeń odlewniczych?
Ten zawód łączy wiedzę techniczną z praktycznym nadzorem nad złożonymi procesami wytwarzania odlewów z metali, takich jak żeliwo, stal czy stopy nieżelazne. Kontroler monitoruje cały ciąg odlewniczy – od przygotowania materiałów po odbiór gotowych produktów – minimalizując awarie i marnotrawstwo. Pracuje głównie w warunkach przemysłowych, gdzie kluczowa jest precyzja i szybka reakcja na odchylenia.
Główne obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki kontrolera są szerokie i obejmują zarówno bieżący nadzór, jak i prace prewencyjne. Kluczowe zadania to:
- nadzorowanie poprawności działania urządzeń do topienia, podgrzewania i zalewania ciekłego metalu,
- kontrolowanie przebiegu procesu odlewniczego zgodnie z kartą technologiczną oraz koordynowanie współdziałania z urządzeniami pomocniczymi,
- nadzorowanie wyładunku i składowania materiałów formierskich oraz przygotowania mieszanek mas formierskich,
- nadzorowanie budowy form i modeli odlewniczych, w tym konstruowanie, modelowanie, wykańczanie i modyfikowanie form,
- kontrolowanie maszyn do przerobu mas formierskich i rdzeniowych, wykonywania form nietrwałych, rdzeni oraz automatycznych linii formowania,
- dobieranie stopów odlewniczych, kontrola wlewu, przedmuchania, usuwania zanieczyszczeń oraz przygotowania i zalewania form płynnym metalem,
- kontrolowanie urządzeń do zalewania form, wybijania odlewów, usuwania układów wlewowych, nadlewów, zalewek, oczyszczania powierzchni odlewów i ich zabezpieczania przed korozją,
- odbiór jakościowy odlewów, wykrywanie wad, ich naprawa oraz analiza przyczyn powstawania wad w celu eliminacji,
- odczytywanie wskazań aparatury kontrolno-pomiarowej, korygowanie ustawień urządzeń oraz kontrola regulacji i stanu czyszczenia maszyn,
- sprawdzanie stanu technicznego urządzeń głównych i pomocniczych, wykonywanie przeglądów, konserwacji oraz weryfikacja aparatury pomiarowej,
- wykrywanie i usuwanie nieprawidłowości, analiza przyczyn wad, określanie zużycia urządzeń oraz prowadzenie dokumentacji eksploatacji i zużycia materiałów,
- przestrzeganie instrukcji BHP i posługiwanie się sprzętem ochronnym.
Dodatkowe zadania obejmują w szczególności:
- kierowanie pracą formierzy,
- szkolenie nowych pracowników,
- przygotowywanie zaleceń w sytuacjach zagrożenia (np. zawieszenie wsadu).
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać kontrolerem urządzeń odlewniczych, potrzebne są przede wszystkim umiejętności techniczne i doświadczenie w obsłudze maszyn przemysłowych. Wymagania obejmują:
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne o profilu mechanicznym, metalurgicznym lub pokrewnym,
- znajomość procesów odlewniczych, dokumentacji technicznej, kart technologicznych oraz zasad BHP w odlewniach,
- umiejętność odczytywania wskaźników, analizy danych pomiarowych i regulacji urządzeń,
- orzeczenie lekarskie dopuszczające do pracy przy wysokich temperaturach, hałasie i pyłach (związane z oceną ryzyka zawodowego),
- certyfikaty z zakresu obsługi urządzeń odlewniczych, konserwacji oraz BHP są atutem.
Brak formalnych wymogów co do studiów wyższych, ale doświadczenie operatorskie (np. jako operator maszyn odlewniczych) jest kluczowe.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Kariera zaczyna się zazwyczaj od stanowiska operatora maszyn odlewniczych, po czym awans na kontrolera następuje po 2–5 latach praktyki. Dalszy rozwój to:
- kierownik zmiany lub mistrz odlewni,
- specjalista ds. jakości lub inżynier procesów odlewniczych (po studiach technicznych),
- możliwość przekwalifikowania na pokrewne role, np. kontroler urządzeń do obróbki cieplnej metali czy walcowniczych.
Rozwój wspomagają szkolenia z BHP, obsługi specjalistycznego sprzętu oraz kursy z norm ISO i Six Sigma. Branża oferuje stabilność dzięki zapotrzebowaniu na odlewy w motoryzacji i maszynach.
Gdzie pracować – firmy i branże
Kontrolerzy urządzeń odlewniczych zatrudniani są w odlewniach metali, najczęściej w branżach:
- motoryzacyjnej (elementy silników, podwozia),
- maszynowej i hutniczej,
- chemicznej (produkcja chemikaliów nieorganicznych i organicznych, gdzie odlewy służą do aparatury),
- metalowej (żeliwo, stal, aluminium).
Przykładowe firmy: Huta Stalowa Wola, Odlewnie Polskie oraz zakłady automotive (np. dostawcy dla VW, FCA). Praca w zakładach produkcyjnych z ciągiem odlewniczym, często w systemie 3-zmianowym.
Warunki pracy i perspektywy
Praca w gorącym, hałaśliwym środowisku wymaga sprawności fizycznej i odporności na stres. Ryzyko zawodowe obejmuje m.in. oparzenia i kontakt z pyłami metalicznymi – dlatego kluczowa jest właściwa ochrona BHP.
Zarobki: średnio 5 000–8 000 zł brutto (zależnie od doświadczenia i regionu), z premiami za wydajność.
Zawód jest perspektywiczny w Polsce dzięki rozwojowi przemysłu ciężkiego i eksportowi odlewów. Automatyzacja zwiększa zapotrzebowanie na specjalistów od nadzoru.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
