Kod zawodu ZUS: 313502. Pasujące kody PKD to 24.10.Z (produkcja surówki, żelazostopów, żeliwa i stali oraz wyrobów hutniczych) oraz 24.44.Z (produkcja miedzi).
Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali to specjalista nadzorujący procesy topienia i przetapiania metali w piecach przemysłowych. Odpowiada za parametry procesu, jakość wytopu i nadzór techniczny nad urządzeniami.
Czym się zajmuje ten zawód?
Zawód polega na precyzyjnej obsłudze i monitorowaniu pieców hutniczych, gdzie metale są topione w temperaturach sięgających tysięcy stopni Celsjusza. Kontroler dba o optymalne parametry procesu, takie jak zużycie energii, temperatura i czas trwania wytopu, by uzyskać wysokiej jakości surówkę, stal czy inne metale. Praca wymaga stalowych nerwów – łączy wiedzę techniczną z szybką reakcją na zmiany w procesie, minimalizując ryzyko wad materiałowych i awarii.
W odróżnieniu od pokrewnych zawodów, jak kontroler urządzeń do obróbki cieplnej metali (kod ZUS 313503), ten skupia się na samym wytopie, a nie na hartowaniu czy wygrzewaniu.
Obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki kontrolera są szczegółowo zdefiniowane i obejmują zarówno operacje sterownicze, jak i nadzór nad bezpieczeństwem. Kluczowe zadania to:
- wyliczanie ilości energii potrzebnej na roztopienie lub przetopienie wsadu oraz dobieranie optymalnych parametrów energetycznych w procesie wytapiania,
- sterowanie termiczną pracą pieca, obserwacja przebiegu procesu wytapiania metali i wskazań aparatury kontrolno-pomiarowej,
- sprawdzanie stanu technicznego pieca i urządzeń pomocniczych przed rozpoczęciem procesu, w tym sprawności sygnalizacji, pomiarów temperatury, urządzeń gaśniczych, łączności oraz stanu trzonu pieca i wymurówki otworów żużlowych,
- podnoszenie lub opuszczanie elektrod, kontrolowanie ich stanu i wymiana w razie potrzeby,
- rozpalanie i gaszenie palników pieca gazowego lub włączanie/wyłączanie pieca elektrycznego,
- kierowanie załadunkiem wsadu do pieca za pomocą suwnic, obsługa wagi do ważenia kęsisk i kręgów,
- sterowanie urządzeniami załadowczymi i wyładowczymi, takimi jak samotoki transportujące czy ruszty załadowcze,
- ocenianie przebiegu procesu na podstawie pomiarów, obserwacji i analizy chemicznej; pobieranie prób metalu do analizy,
- prowadzenie procesu wygrzewania wsadu, regulacja czasu i temperatury w zależności od gatunku stali czy wielkości wsadu,
- rejestrowanie danych dotyczących wytopu, korygowanie parametrów oraz nadzorowanie pracy zespołu obsługującego piec,
- przygotowywanie pieca do zakończenia wytopu i spustu ciekłego metalu; czyszczenie i konserwacja pieców oraz urządzeń pomocniczych,
- określanie przyczyn zakłóceń procesu, udział w naprawach pospustowych i prowadzenie dokumentacji eksploatacyjno-ruchowej,
- zabezpieczanie pieca i wyrobów w sytuacjach awaryjnych (brak gazu, energii) oraz usuwanie zgorzelin z pieca,
- posługiwanie się sprzętem ochrony osobistej i ppoż., przestrzeganie przepisów BHP, ppoż. i ochrony środowiska.
Te zadania wymagają ciągłego monitoringu, by zapewnić wydajność i niezmienną jakość produkcji.
Wymagania i kwalifikacje
Aby pracować jako kontroler, potrzebne są:
- Wykształcenie – średnie techniczne, preferowane profile metalurgiczne, hutnicze lub mechaniczne; często uzupełnione kursami SEP (dozór urządzeń energetycznych) i szkoleniami BHP w hutnictwie;
- Umiejętności techniczne – znajomość metaloznawstwa, procesów termicznych, obsługi paneli sterowniczych pieców elektrycznych/gazowych, czytanie dokumentacji technologicznej i analizy chemicznej metali;
- Kompetencje miękkie – precyzja, odpowiedzialność, szybka analiza sytuacji, umiejętność pracy w zespole i pod presją czasu; wysoka dbałość o bezpieczeństwo w warunkach ekstremalnych temperatur;
- Certyfikaty – uprawnienia na suwnice, wózki widłowe, dozór pieców; badania lekarskie (w tym psychotechniczne).
Brak formalnych wymagań unijnych, ale pracodawcy oczekują doświadczenia w hutnictwie.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Karierę zaczyna się jako pomocnik operatorski pieca, po 1–2 latach awans na kontrolera. Dalszy rozwój to brygadzista/hutnik (kod 311708), technik przemysłu metalurgicznego lub mistrz zmiany. Z doświadczeniem – kierownik zmiany lub specjalista ds. optymalizacji procesów. Możliwy awans do inżyniera hutnictwa po studiach zaocznych. Rozwój poprzez szkolenia z automatyki pieców, norm ISO i lean manufacturing/PLC. Rynek pracy jest stabilny w przemyśle ciężkim, z rosnącą perspektywą digitalizacji (sterowanie PLC).
Gdzie pracować? Branże i firmy
Stanowisko występuje głównie w hutnictwie i metalurgii. Najczęstsze miejsca zatrudnienia prezentuje poniższe zestawienie:
| Branża/firma | Przykładowe kody PKD | Charakterystyka |
|---|---|---|
| Huty stali i żelaza | 24.10.Z | Produkcja surówki, stali; np. ArcelorMittal, JSW. |
| Produkcja miedzi i stopów | 24.44.Z | KGHM, huty metali kolorowych. |
| Odlewnie i walcownie | powiązane z 24 | Zakłady przetwarzające metale pierwotne. |
Praca w dużych zakładach przemysłowych jest zmianowa (w tym nocna) i odbywa się w warunkach wysokiej temperatury oraz hałasu. Zapotrzebowanie jest wysokie w regionach przemysłowych (Śląsk, KGHM).
Ryzyko zawodowe i bezpieczeństwo
Praca obarczona jest ryzykiem oparzeń, porażeń prądem i ekspozycji na emisje gazów. Wymagana jest ocena ryzyka (ORZ 313502), stosowanie odzieży ognioodpornej oraz sprawne procedury ewakuacyjne w awariach. Skrupulatne przestrzeganie BHP minimalizuje zagrożenia.
Ten zawód to fundament nowoczesnego hutnictwa – precyzja kontrolera decyduje o jakości stali budującej mosty, samochody i maszyny.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
