Kod zawodu i PKD
Kod zawodu ZUS dla kombajnisty (kierowcy kombajnu) to 834102. Pasującym kodem PKD jest 01.50.Z – uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt (działalność mieszana), co obejmuje działalność rolniczą z wykorzystaniem maszyn zbiorczych.
Charakterystyka zawodu i obsługiwanych maszyn
Kombajnista, czyli kierowca kombajnu, to specjalista zajmujący się zbiorem zbóż i roślin o podobnym sposobie uprawy. Pracuje w zmiennych warunkach polowych, często sezonowo, z wykorzystaniem zaawansowanych maszyn rolniczych.
Do najczęściej zbieranych upraw należą:
- zboża (różne gatunki),
- rzepak,
- kukurydza,
- słonecznik,
- soja,
- gryka,
- rośliny motylkowe grubonasienne i drobnonasienne,
- trawy,
- wybrane rośliny okopowe.
W pracy wykorzystuje m.in. następujące maszyny:
- kombajny zbożowe,
- kombajny do ziemniaków,
- kombajny do buraków,
- kombajny do cebuli,
- kombajny do marchwi,
- kombajny do zbioru roślin sadowniczych,
- kombajny do siewu lub sadzenia roślin uprawnych.
Kluczowym elementem pracy jest obsługa komputerów pokładowych, które kontrolują i informują o przebiegu pracy poszczególnych zespołów roboczych. Zawód ten wymaga precyzji, odpowiedzialności i dbałości o bezpieczeństwo, ponieważ maszyny te są drogie i skomplikowane technicznie.
Zakres obowiązków kombajnisty
Obowiązki kombajnisty obejmują zarówno obsługę maszyny, jak i czynności konserwacyjne oraz przestrzeganie norm bezpieczeństwa. Główne zadania to:
- sprawdzanie gotowości kombajnu do pracy, w tym działania sygnału dźwiękowego, kierunkowskazów, oświetlenia, układu hamulcowego, kierowniczego i pracy silnika,
- obsługa kombajnu zbożowego, który jednocześnie kosi, podbiera, omłaca zboże i czyści ziarno,
- obsługa kombajnu do ziemniaków i cebuli, wykopującego bulwy i oddzielającego je od łętów,
- obsługa kombajnów do roślin okopowych, np. buraków – ogławianie, czyszczenie korzeni, wykopywanie i oddzielanie od ziemi,
- obsługa komputera pokładowego monitorującego pracę zespołów roboczych,
- usuwanie usterek powstałych podczas pracy,
- zabezpieczanie kombajnu przed uruchomieniem przez osoby nieuprawnione,
- współpraca z właścicielem zbieranych płodów rolnych,
- przestrzeganie przepisów BHP i PPOŻ. oraz posiadanie wymaganych dokumentów pojazdu.
Czynności konserwacyjne
Codzienna obsługa techniczna i przygotowanie maszyny do sezonu są niezbędne dla bezpieczeństwa i bezawaryjnej pracy. Do kluczowych czynności należą:
- czyszczenie silnika z pyłu, wycieków i smarów (2–3 razy dziennie), a także układu wydechowego i instalacji paliwowej,
- kontrola układu elektrycznego, akumulatora, rozrusznika i alternatora,
- monitorowanie stanu pasów napędowych i reagowanie na nietypowe dźwięki (stuki, ocieranie),
- przygotowanie maszyny do sezonu: przegląd, naprawy, sprawdzenie oświetlenia, lusterek, kabiny i elementów ostrzegawczych (kogut, tablice trójkątne).
Kombajnista może także pełnić funkcję instruktora prowadzenia i obsługi kombajnu.
Zasady bezpieczeństwa w pracy kombajnisty
Bezpieczeństwo jest priorytetem – operator odpowiada nie tylko za siebie, ale i otoczenie. Kluczowe reguły to:
- przed uruchomieniem silnika – upewnianie się, że nikt nie jest zagrożony, oraz ostrzeganie sygnałem dźwiękowym,
- zakaz przebywania osób postronnych na pomoście i innych miejscach maszyny podczas ruchu,
- po zatrzymaniu – opuszczanie zespołu żniwnego, wyłączanie napędów i zabezpieczanie maszyny,
- bezpieczne tankowanie paliwa w odległości co najmniej 10 m od składu paliw,
- przestrzeganie norm branżowych i eliminowanie zagrożeń, np. poluzowanych pasów czy przegrzania.
Wymagania i uprawnienia
Aby pracować jako kombajnista, wymagane jest ukończone 18 lat oraz co najmniej wykształcenie podstawowe.
Niezbędne jest prawo jazdy kategorii B, T, C, D lub wyższej, wystarczające do prowadzenia kombajnu po polach i drogach publicznych (kombajn to pojazd wolnobieżny wg art. 2 pkt 34 Prawa o ruchu drogowym). Kurs nie jest obligatoryjny prawnie, ale silnie zalecany przez pracodawców i ubezpieczycieli – bez niego w razie wypadku odszkodowanie może być zakwestionowane.
Kurs na operatora kombajnu zbożowego
Kurs na operatora kombajnu zbożowego trwa zazwyczaj kilka dni (zajęcia teoretyczne i praktyczne) i kończy się egzaminem.
Teoria: test 20 pytań, minimum 70% poprawnych odpowiedzi (budowa maszyny, przepisy, BHP). Praktyka: trzy zadania z obsługi i bezpiecznej pracy. Kurs obejmuje budowę kombajnu, zasady eksploatacji, przepisy drogowe oraz unikanie zagrożeń; dostępny jest w trybie weekendowym, tygodniowym lub online.
Ścieżka kariery i zarobki
Kombajnista zwykle zaczyna od kursu i pracy sezonowej w gospodarstwach rolnych. Z doświadczeniem może awansować na instruktora lub mistrza zmianowego, rozwijać się jako mechanik-operator maszyn rolniczych lub operator specjalistycznych kombajnów (np. sieczkarnie, prasy). Szkolenia z obsługi nowych modeli z komputerami pokładowymi podnoszą kwalifikacje i wynagrodzenie.
Zawód jest sezonowy (żniwa), ale opłacalny – stawki sięgają do 85 zł/h.
Gdzie pracuje kombajnista
Najczęstsze miejsca zatrudnienia i charakter pracy wyglądają następująco:
- Gospodarstwa rolne i indywidualni rolnicy – najpowszechniejsza forma zatrudnienia, zwłaszcza w ramach PKD 01.50.Z;
- Firmy agrobiznesowe – uprawy zbóż, roślin okopowych i oleistych (np. rzepak, słonecznik);
- Przedsiębiorstwa usługowe – kontrakty na zbiory realizowane dla wielu właścicieli płodów rolnych;
- Rolnictwo mieszane – uprawy prowadzone łącznie z hodowlą zwierząt; praca głównie polowa, sezonowa (lipiec–sierpień), z elementami transportu po drogach.
Ryzyko zawodowe
Zawód wiąże się z narażeniem na różne czynniki szkodliwe. Najczęstsze zagrożenia to:
- urazy mechaniczne,
- hałas,
- pył,
- pożar,
- dachowanie.
Wymagana jest rzetelna ocena ryzyka (np. metody PHA, Risk Score, PN-N-18002) i wdrażanie działań korygujących. Mimo zagrożeń to opłacalne zajęcie dzięki wysokim stawkom i stałemu popytowi w rolnictwie.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
