Kod zawodu ZUS dla kołodzieja: 752203. Pasujące kody PKD: 16.10.Z – Produkcja wyrobów tartacznych oraz 16.24.Z – Produkcja opakowań drewnianych.
Dla przejrzystości zestawienie podstawowych kodów klasyfikacyjnych wygląda następująco:
| Klasyfikacja | Kod | Zakres |
|---|---|---|
| ZUS | 752203 | Kołodziej |
| PKD | 16.10.Z | Produkcja wyrobów tartacznych |
| PKD | 16.24.Z | Produkcja opakowań drewnianych |
Kołodziej to rzemieślnik specjalizujący się w wytwarzaniu i naprawie drewnianych pojazdów gospodarczych: wozów, przyczep, nadwozi transportowych, pojazdów zaprzęgowych resorowanych i nieresorowanych oraz sań.
Pracuje z użyciem narzędzi ręcznych oraz stacjonarnych i przenośnych obrabiarek stolarskich. Zawód, znany także jako stelmach/stylmach (z niem. Stellmacher), ma bogatą tradycję od średniowiecza do początków XX wieku i był kluczowy dla rozwoju transportu oraz handlu.
Czym zajmuje się kołodziej?
Kołodziej koncentruje się na obróbce drewna liściastego do tworzenia i naprawy kół, wozów, bryczek, sań oraz innych drewnianych konstrukcji pojazdów. Najtrudniejszym zadaniem jest produkcja kół – od piasty, przez szprychy i dzwon, po precyzyjny montaż, z uwzględnieniem rozmiaru i przeznaczenia (wozy robocze, paradne, specjalistyczne).
Ściśle współpracuje z kowalem przy okuciu elementów metalowych, a nadwozia nierzadko wykonują stolarze lub sam zleceniodawca. Współcześnie kołodziej łączy tradycyjne techniki z pracą stolarską, wytwarzając także narty, sanie, dekoracje czy beczki.
Obowiązki i zadania zawodowe
Główne obowiązki obejmują kompleksową obróbkę drewna i montaż konstrukcji jezdnych oraz nadwozi:
- dobieranie tarcicy w zależności od przeznaczenia detalu,
- sztaplowanie tarcicy i półfabrykatów do magazynowania lub suszenia (sezonowanie drewna 3–4 lata),
- zabezpieczanie wyrobów przed czynnikami atmosferycznymi, grzybami i szkodnikami przy użyciu środków ochronnych,
- ręczne skrawanie drewna piłami, strugami, dłutami, wiertłami, pilnikami, tarnikami i materiałami ściernymi,
- obsługę obrabiarek: pilarek, strugarek, frezarek, wiertarek, dłutarek i szlifierek,
- parzenie i gięcie półfabrykatów,
- łączenie elementów klejami, kołkami, śrubami, wkrętami i gwoździami,
- wykonywanie szprych i piast kół oraz ich okuwanie,
- montaż zespołów kierowania pojazdami i nadwozi,
- montowanie i wykańczanie gotowych wyrobów, w tym konserwację i przygotowanie do transportu.
Dodatkowo wykonuje narty i sanie; praca ma charakter fizyczny i odbywa się w warsztacie wyposażonym m.in. w piły taśmowe i tarczowe, frezarki oraz szlifierki.
W pracy kołodzieja używa się następujących narzędzi:
- koziołki kołodziejskie,
- kobylica i strugnica,
- topory i piły,
- heble i dłuta,
- świdry.
Wymagania i kwalifikacje
Nie jest wymagane formalne wykształcenie, jednak pomocna jest szkoła branżowa w zawodzie stolarskim lub pokrewnym.
Kluczowe umiejętności i świadomość zagrożeń obejmują:
- precyzję i wyobraźnię przestrzenną w obróbce drewna,
- dobrą organizację pracy, planowanie i samodzielność,
- znajomość BHP, ergonomii oraz zasad utrzymania porządku,
- współpracę z kowalem i klientami oraz sprawną komunikację,
- świadomość ryzyka: pył drzewny, chemikalia, praca statyczna.
Ścieżka kariery i rozwój
Zawód ginący, ale wciąż żywy w niszowych obszarach. Karierę zwykle rozpoczyna się od czeladnika u mistrza, z możliwością uzyskania tytułu mistrza rzemiosła.
Współcześnie możliwe kierunki rozwoju to:
- zatrudnienie w zakładach stolarskich, prywatnych warsztatach lub firmach produkujących bryczki sportowe do powożenia,
- prowadzenie własnej działalności gospodarczej (w tym zaplecze biurowe do dokumentacji),
- rozwój poprzez kursy stolarskie, szkolenia BHP i wdrażanie nowych technologii (np. CNC),
- specjalizacja w rekonstrukcjach historycznych lub projektach turystycznych (wozy paradne).
Zarobki są stosunkowo wysokie ze względu na rzadkość zawodu i unikatowe kompetencje.
Miejsca pracy i branże
Kołodziej pracuje w następujących miejscach i instytucjach:
- Warsztatach rzemieślniczych i stolarskich – produkcja i naprawa;
- Zakładach tartacznych (PKD 16.10.Z) i produkujących opakowania drewniane (PKD 16.24.Z);
- Firmach specjalizujących się w pojazdach zaprzęgowych – bryczki sportowe, powozy;
- Muzeach wiejskich i skansenach – rekonstrukcje historyczne;
- Własnych firmach – zlecenia indywidualne, dekoracje.
Najczęstsze branże współpracy to:
- rzemiosło tradycyjne,
- transport konny,
- turystyka historyczna,
- produkcja wyrobów drewnianych.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
