Kod zawodu ZUS: 132201. Pasujące kody PKD to m.in. 49.20.Z (transport kolejowy towarów), związane z logistyką i transportem w sektorze wydobywczym.
Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu to stanowisko o kluczowym znaczeniu w branży górniczej, odpowiedzialne za organizację i nadzór nad codziennym ruchem zakładu. Osoba ta wykonuje czynności kierownika lub zastępcy kierownika działu ruchu w poszczególnych rodzajach zakładów górniczych, organizując pracę w zakresie działalności objętej koncesją, oznaczania terenu, zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, pożarowego, racjonalnej gospodarki złożem, ochrony środowiska, obiektów budowlanych oraz zapobiegania szkodom i ich naprawy.
Czym się zajmuje kierownik działu ruchu?
Kierownik działu ruchu jest odpowiedzialny za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego, co obejmuje koordynację wszystkich operacji wydobywczych i pomocniczych. Działa przy pomocy podległych osób kierownictwa i dozoru ruchu, zapewniając bezpieczeństwo pracowników, zakładu oraz środowiska.
Ruch zakładu może być prowadzony wyłącznie pod kierownictwem osób z odpowiednimi kwalifikacjami, co wynika z przepisów ustawy z zakresu geologii i górnictwa. W praktyce kierownik ustala zakres działania działu, dobiera maszyny, urządzenia i materiały strzałowe, wyznacza dozory na zmiany oraz nadzoruje zabezpieczenia w okresach bezruchu. Zapewnia też łączność dla odosobnionych pracowników i opracowuje instrukcje bezpiecznej pracy.
Obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki kierownika są określone w aktach prawnych i obejmują szeroki zakres działań operacyjnych, bezpieczeństwa oraz administracji. Najważniejsze zadania to:
- Ustalanie zakresu działania działu i służb specjalistycznych – definiowanie odpowiedzialności, procesów i standardów pracy;
- Dobór maszyn, urządzeń i środków strzałowych – selekcja zgodna z przeznaczeniem, technologią oraz wymogami bezpieczeństwa;
- Wyznaczanie dozoru na zmiany – wskazywanie osób dozoru ruchu lub sprawowanie osobistego nadzoru nad ruchem;
- Zabezpieczenie działu w okresach bezruchu – ustalanie zasad na czas zmian, dni wolnych czy wstrzymania eksploatacji;
- Zapewnienie nadzoru i łączności – organizacja środków łączności i kontroli dla pracowników pracujących w odosobnieniu;
- Instrukcje i dokument bezpieczeństwa – opracowywanie instrukcji BHP, procedur awaryjnych i zasad stosowania środków ochrony;
- Zgłaszanie wypadków i zagrożeń – niezwłoczne zawiadamianie organów nadzoru górniczego;
- Ogradzanie i oznakowanie terenu – nadzór nad zabezpieczeniem miejsc niebezpiecznych i prawidłowym oznakowaniem;
- Identyfikacja prac szczególnie niebezpiecznych – określanie robót wymagających bezpośredniego nadzoru;
- Dokumentowanie przebiegu robót – ustalanie sposobu raportowania po każdej zmianie;
- Planowanie robót przygotowawczych – wyznaczanie zakresu i terminów prac oraz ochrona wyrobisk przed wodami;
- Kontrola wyrobisk i zwałowisk – ustalanie częstotliwości kontroli, zasad postępowania przy artefaktach i zatwierdzanie projektów technicznych;
- Kierowanie zespołem – rekrutacja, przydzielanie zadań, ocena, motywowanie i organizacja szkoleń;
- Ochrona przeciwpożarowa – tworzenie i aktualizacja regulaminów PPOŻ oraz przygotowywanie sprawozdań dla zarządu;
- Nadzór nad BHP, ergonomią i środowiskiem – wdrażanie standardów i monitorowanie ich przestrzegania.
Dodatkowe obszary aktywności obejmują m.in. działania organizacyjne, naukowe i wizerunkowe. Najczęściej należą do nich:
- Kontrola dostępu i identyfikacji – weryfikacja identyfikatorów pracowników i osób przebywających na terenie zakładu;
- Współpraca z nauką – udział w projektach badawczych dotyczących organizacji wydobycia i efektywności procesów;
- Budowanie wizerunku zakładu – komunikacja z interesariuszami i promowanie dobrych praktyk;
- Aktywność branżowa – udział w konferencjach, seminariach i grupach roboczych.
Kierownik może delegować obowiązki podległym, ale pozostaje za nie odpowiedzialny.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać kierownikiem ruchu, wymagany jest tytuł zawodowy magistra inżyniera lub inżyniera w kierunku górnictwo lub wiertnictwo oraz co najmniej 12 miesięcy praktyki zawodowej jako kierownik lub osoba dozoru ruchu. Kwalifikacje potwierdza Państwowa Komisja Kwalifikacyjna Wyższego Urzędu Górniczego (WUG). Uprawnienia do kierowania ruchem muszą odpowiadać typowi zakładu, zgodnie z art. 112 ustawy.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Rozwój kariery zwykle zaczyna się od stanowisk robotniczych lub dozoru ruchu (np. przodowy), przez kierownika zmiany, aż do kierownika działu lub całego zakładu. Najczęściej obejmuje:
- Praktykę zawodową – minimum 12 miesięcy na stanowiskach dozoru lub kierowniczych;
- Szkolenia specjalistyczne – BHP, PPOŻ, pierwsza pomoc, nowoczesne technologie górnicze;
- Aktywność naukowo-branżową – udział w badaniach i konferencjach, publikacje i wymiana wiedzy;
- Awans w strukturach spółek – objęcie funkcji kierownika ruchu zakładu lub wyższych stanowisk menedżerskich.
Kariera wymaga ciągłego doskonalenia kompetencji oraz poszerzania uprawnień WUG.
Gdzie pracować? Firmy i branże
Stanowisko występuje przede wszystkim w branży górniczej – w kopalniach węgla, rud metali, soli, zakładach wydobycia kruszyw, wiertnictwie oraz w hutach z ruchem górniczym. Poniższa tabela porządkuje typowe miejsca zatrudnienia i profil pracy:
| Branża/zakład | Przykładowe podmioty | Profil pracy |
|---|---|---|
| Kopalnie węgla | PGG, JSW, LW Bogdanka | duże struktury organizacyjne, rozbudowane procedury BHP i PPOŻ |
| Kopalnie rud metali | KGHM | złożone procesy wydobywczo-przeróbcze, praca na dużych głębokościach |
| Kopalnie soli i kruszyw | prywatne zakłady wydobywcze | eksploatacja złóż płytkich i odkrywkowych, nacisk na ochronę środowiska |
| Wiertnictwo i serwis górniczy | firmy usługowe dla górnictwa | projekty czasowe, specjalistyczne technologie i logistyka |
W wielu przypadkach praca łączy obszary wydobycia i transportu (np. PKD 49.20.Z w zakresie logistyki i przewozu urobku).
Rynek pracy i perspektywy
Zawód jest regulowany i utrzymuje wysokie zapotrzebowanie w Polsce w związku z transformacją górnictwa (np. wygaszanie części kopalń i równoległe projekty inwestycyjne). Oferty wymagają specjalistycznych kwalifikacji i uprawnień, oferując stabilne zatrudnienie oraz wynagrodzenia powyżej średniej branżowej. Wyzwania obejmują rosnące wymogi środowiskowe, cyfryzację procesów i stałe podnoszenie standardów bezpieczeństwa.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
