Kartograf (kod zawodu ZUS: 216508) to specjalista zajmujący się opracowywaniem, redagowaniem i reprodukcją map – zarówno cyfrowych, jak i drukowanych. Pasujący kod PKD to 71.11.Z – działalność w zakresie architektury, obejmujący prace związane z architekturą i planowaniem przestrzennym.
Czym zajmuje się kartograf?
Kartograf tworzy precyzyjne mapy, które wizualizują dane geograficzne, przestrzenne i tematyczne, łącząc naukę, sztukę oraz zaawansowane technologie.
Praca polega na zbieraniu, analizowaniu i interpretowaniu danych z pomiarów geodezyjnych, zdjęć satelitarnych czy systemów GIS, a następnie przekształcaniu ich w czytelne wizualizacje: mapy topograficzne, tematyczne i turystyczne. W erze cyfryzacji kartografowie przygotowują mapy cyfrowe łatwe do aktualizacji, nanosząc warstwy informacji o ukształtowaniu terenu, sieciach dróg, infrastrukturze wodnej czy obiektach.
Kartografia jest nauką o mapach, ich metodach tworzenia i zastosowaniu, przekazującą wiedzę przestrzenną w formie graficznej lub cyfrowej. Mapy te wspierają planowanie urbanistyczne, zarządzanie zasobami naturalnymi, nawigację, ochronę środowiska oraz badania naukowe.
Obowiązki kartografa
Kartograf wykonuje szeroki zakres zadań – od redagowania map po prace badawcze i techniczne. Główne obowiązki obejmują:
- mapy ogólnogeograficzne – redagowanie map topograficznych w skalach wielko-, średnio- i małoskalowych;
- mapy tematyczne – tworzenie map społeczno-gospodarczych, przyrodniczych i sozologicznych;
- mapy szkolne – opracowywanie map geograficznych i historycznych (ściennych, podręcznych) oraz atlasów;
- mapy turystyczne i specjalne – redagowanie map turystycznych, diamap, globusów oraz tyflomap (dotykowych);
- kartografia z obrazów satelitarnych – automatyczne sporządzanie map na podstawie zdjęć satelitarnych;
- generalizacja kartograficzna – opracowywanie zasad, kartowanie i rysowanie map na bazie geodezyjnych pomiarów szczegółowych;
- opracowania wspomagane komputerowo (GIS) – przygotowywanie materiałów z użyciem oprogramowania GIS;
- banki informacji kartograficznych – tworzenie i rozwijanie baz danych kartograficznych;
- odwzorowania i reprodukcja – prace teoretyczne i praktyczne nad odwzorowaniami oraz reprodukcją (układy światłoczułe, drukowanie, wykończenie);
- standardy i wytyczne – opracowywanie instrukcji i wytycznych technicznych;
- badania specjalistyczne – prowadzenie prac badawczych dotyczących map astronomicznych;
- projektowanie i aktualizacja – analiza danych przestrzennych, projektowanie map, dbałość o estetykę i czytelność, przygotowywanie wizualizacji dla urbanistyki, transportu i ochrony środowiska oraz ich aktualizacja;
- warstwy informacji – nanoszenie ukształtowania terenu, sieci i obiektów z dbałością o przejrzystość.
Praca kartografa jest samodzielna i indywidualna, z doborem takich parametrów mapy jak skala, zasięg oraz treść.
Wymagania i niezbędne umiejętności
Aby zostać kartografem, potrzebne są kompetencje łączące wiedzę techniczną z precyzją wizualną. Kluczowe umiejętności to:
- analiza danych geograficznych – integracja i interpretacja informacji z wielu źródeł;
- dokładność i precyzja – staranność w nanoszeniu danych i kontroli jakości opracowań;
- teledetekcja i obrazy satelitarne – interpretacja danych satelitarnych i lotniczych;
- oprogramowanie GIS – biegłość w narzędziach kartograficznych i systemach informacji geograficznej;
- sprzęt geodezyjny – obsługa urządzeń do zbierania danych terenowych;
- big data i przetwarzanie – praca z dużymi zbiorami danych oraz ich efektywne przetwarzanie.
Wymagane jest wykształcenie wyższe na kierunkach takich jak geodezja i kartografia, geodezja i geoinformacja, kartografia i geomatyka lub pokrewne specjalności geograficzne. Po uzyskaniu dyplomu można starać się o uprawnienia do samodzielnej pracy. Pierwsze doświadczenia często zdobywa się jako rysownik map po szkole średniej.
Gdzie pracuje kartograf – branże i firmy
Kartografowie znajdują zatrudnienie w różnorodnych sektorach, gdzie precyzyjne mapy są kluczowe. Oto przykładowe branże, miejsca pracy i zastosowania:
| Branża/sektor | Przykładowe miejsca pracy | Zastosowanie map |
|---|---|---|
| Instytucje rządowe i publiczne | urzędy zarządzania przestrzennego, geoportale | planowanie urbanistyczne, ochrona środowiska |
| Firmy geodezyjne i prywatne | przedsiębiorstwa geodezyjne, nawigacyjne | pomiar terenu, nawigacja GPS |
| Wydawnictwa i edukacja | wydawnictwa kartograficzne, szkoły | mapy szkolne, atlasy, globusy |
| Biznes i przemysł | firmy transportowe, górnicze, turystyczne | mapy tematyczne, rozmieszczenie złóż, mapy turystyczne |
| Nauka i badania | instytuty badawcze | mapy astronomiczne, sozologiczne |
Ścieżka kariery i rozwoju
Kariera może przebiegać wieloetapowo, wraz z rosnącą specjalizacją i odpowiedzialnością. Przykładowa ścieżka rozwoju wygląda następująco:
- Rysownik map – pierwsze doświadczenia po szkole średniej, praca pod nadzorem specjalisty.
- Studia wyższe – kierunki geodezyjno-kartograficzne, geoinformacja, geomatyka; budowanie fundamentów teoretycznych i praktycznych.
- Uprawnienia zawodowe – uzyskanie kwalifikacji do samodzielnej pracy przy opracowaniach kartograficznych.
- Specjalizacja – GIS, mapy cyfrowe, odwzorowania, reprodukcja, automatyzacja opracowań z obrazów satelitarnych.
- Stanowiska eksperckie i kierownicze – lider zespołu w firmach geodezyjnych, wydawnictwach czy instytucjach publicznych.
- Własna działalność (PKD 71.11.Z) – realizacja krajowych i międzynarodowych projektów nawigacyjnych lub urbanistycznych.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
